Mưa lạnh cảng Cơ Long gõ dồn lên cửa kính, lão Lâm đẩy phong bì đỏ run rẩy qua bàn trà: Thầy xem giùm, tôi còn trụ nổi qua năm Thìn này không?
Gió biển thổi rát qua những dãy container rỉ sét ngoài bến cảng. Lão Lâm năm mươi sáu tuổi, cả đời gắn với những chuyến tàu hàng chạy tuyến Cơ Long – Cao Hùng rồi sang tận Hạ Môn. Bàn tay thô ráp của một gã từng làm phu khuân vác rồi ngoi lên làm chủ đội tàu vận tải nay kẹp chặt mép bàn, khớp ngón tay trắng bệch. Hai tuần nay, ngày nào lão cũng thức trắng từ ba giờ sáng, mở ngăn kéo lôi xấp giấy nợ ngân hàng ra bấm máy tính cọc cạch, bấm xong lại thở dài cất vào, rồi hút liền ba điếu thuốc trước khi trời hửng. Ba mươi container nông sản khô còn kẹt cứng dưới kho bãi vì đối tác bên kia bờ eo biển hủy kèo; tiền bến bãi đội lên từng ngày, thợ máy dọa đình công đòi lương, còn hạn nợ ngân hàng cuối tháng Chạp thì lù lù trước mặt như một tảng đá ngầm.
“Tôi tính thế chấp nốt căn nhà ở đường Trung Chính, vay thêm một khoản nóng để gom lô hàng cao su bên Mã Lai về gỡ gạc. Thầy xem một quẻ dốc túi này, liệu có lật ngược được thế cờ?” Lão ngả người tới trước, mắt vằn tia máu.
Tôi không mở phong bì, chỉ kéo chiếc ấm tử sa rót cho lão một chén trà nóng, rồi trải lá số và Bát tự của lão lên bàn.
Gốc rễ trơ trọi giữa mùa đao búa
Nhiều người tìm đến số mệnh thường chỉ chăm chăm hỏi bao giờ phát tài, khi nào mua nhà tậu xe, nhưng quy luật vận hành của ngũ hành vốn tàn nhẫn và sòng phẳng hơn thế rất nhiều. Lão Lâm sinh vào ngày Giáp Dần, tháng Thân, tiết trời sang thu khí Kim ngút trời.
Trong Bát tự, người sinh ngày Giáp Mộc tựa như cây cổ thụ giữa ngàn. Cây to thì cần rễ sâu, cần nước tưới tắm để xanh tốt. Nhưng lão sinh vào tháng Thân – mùa thu lá rụng, Kim lệnh nắm quyền như chiếc rìu sắc không ngừng băm bổ vào thân gỗ. Nhìn sang lá số Tử Vi, cung Mệnh của lão đóng tại Thân hội tụ Thất Sát, Kình Dương, Địa Kiếp ví như người xông pha trận mạc, cả đời lấy sự liều lĩnh làm bàn đạp tiến thân. Năm xưa lão tay trắng lập nghiệp chính nhờ cái tính dám ăn thua đủ, thiên hạ sợ bão biển thì lão lại cho tàu rẽ sóng ra khơi.
Thế nhưng, cái gì thịnh quá ắt suy. Cây đại thụ của lão vốn dĩ bên ngoài cành lá sum suê nhưng bên trong đã khô khốc từ lâu vì thiếu Thủy sinh dưỡng. Bước sang đại vận Canh Tuất, Canh Kim mang hình hài của đao to búa lớn lại lộ ra trên thiên can, chặt thẳng vào gốc rễ. Đã vậy, lưu niên Giáp Thìn lại mang thêm Thổ dày chôn Mộc, biến mảnh đất dưới chân lão thành vũng bùn lầy siết chặt.
Tôi nhìn lão, khẽ lắc đầu: "Lô cao su Mã Lai kia, ông tuyệt đối không được đụng vào. Càng giãy giụa mượn vốn để gỡ gạc lúc này, con thuyền của ông chìm càng nhanh."
Sắc mặt lão Lâm xám xịt. Lão buông chén trà: "Chẳng lẽ bó tay chịu chết? Tôi xưa nay có chịu lùi bước trước sóng gió bao giờ!"
Đòn lật của lẽ điều hầu: Yếu hóa ra lại là sống
Người đời hay nghĩ rằng kiên cường, dấn bước, "thua keo này bày keo khác" luôn là đức tính tốt. Nhưng trong lý số, đó đôi khi lại là bản ngã mù quáng dẫn người ta xuống vực sâu. Sự tương thừa tương trừ của trời đất có trật tự rất nghiêm cẩn. Khi vận khí đã vào thế tuyệt địa, việc ông gồng mình lên thể hiện bản lĩnh chẳng khác nào đưa cành cây khô ra đón cuồng phong.
Cây non nhờ biết mềm dẻo rạp mình theo gió mà qua cơn bão; cổ thụ cậy mình to lớn, đứng sừng sững không chịu uốn cong thì chỉ một lốc xoáy là bật gốc rễ, tan nát thân mình.
Cái mà lão Lâm coi là thế mạnh nhất của đời mình – sự liều lĩnh và ý chí áp đảo – lúc này lại chính là tử huyệt. Lão đang khát Thủy, cần sự uyển chuyển, lắng đọng và dưỡng khí, chứ không cần thêm Kim hỏa để hun đốt lòng tham.
Tôi chỉ tay vào cung Quan Lộc có Thiên Phủ nhưng ngộ Triệt của lão: "Cái điểm yếu nhất của ông hiện tại là không còn vốn để xoay. Nhưng lạ thay, chính việc cạn tiền lại là cái phao cứu mạng. Nếu hôm nay ngân hàng chịu giải ngân cho ông thêm hai mươi triệu Đài tệ, ông dốc hết vào lô cao su kia thì qua tháng Ba năm sau, ông sẽ mất luôn cả căn nhà trú thân lẫn cơ nghiệp cả đời gầy dựng. Trời không cho ông tiền lúc này, thực chất là đang chặn chân ông trước miệng hố."
Ngũ hành điều hầu cốt ở chỗ tìm lại sự cân bằng. Mệnh thiếu Thủy thì phải biết "hành Thủy" bằng hành vi thực tế: thu mình lại, nhận phần thiệt thòi về mình, chấp nhận cắt lỗ, hạ giá xả hết ba mươi container nông sản khô để lấy tiền mặt thanh toán nợ cũ và trả lương thợ máy. Bán tháo lấy vốn cất vào két, đóng cửa bớt hai xưởng sửa chữa tàu bè, từ chối mọi lời mời chào làm ăn mới.
Lão Lâm ngồi chết lặng. Tiếng mưa Cơ Long ngoài hiên vẫn ràn rạt quất vào khung nhôm. Lão ngẫm hồi lâu, rồi đưa tay lên xoa mặt, một tiếng thở hắt ra như trút bớt được gánh nặng vô hình mà bấy lâu lòng kiêu hãnh ép lão phải gánh gồng.
"Nghĩa là... phải chịu nhận mình thua một hiệp hả thầy?"
"Không phải thua," tôi mỉm cười. "Là hạ buồm neo thuyền tránh bão. Đợi qua năm Tỵ, năm Ngọ khi hỏa khí ấm áp xua tan hàn kim, vận thế đổi chiều, ông lại căng buồm cũng chưa muộn."
Chiếc phong bì trên bàn
Lão Lâm đứng dậy, để lại phong bì trên bàn rồi cúi đầu chào. Lần này, bước chân lão không còn vẻ hấp tấp, vội vã như lúc xông vào quán nữa; lưng lão hơi còng xuống, nhưng dáng đi lại có phần vững chãi, thong dong hơn.
Đời người ta khổ, phần lớn không phải vì số phận quá nghiệt ngã, mà vì vận đã hết thời mà lòng chưa chịu buông. Cứ ngỡ mình là đấng kinh bang tế thế xoay chuyển được càn khôn, để rồi càng vẫy vùng thì sợi dây trói của định mệnh càng thít chặt. Biết tiến là dũng cảm, nhưng biết lùi đúng lúc mới là bậc đại trí.
Nếu tuần này bạn cũng đang đứng trước một khúc quanh bế tắc, cảm thấy làm việc gì cũng vấp, tiền vào tay là có việc bất ngờ đội nón ra đi, thì việc thiết thực nhất bạn có thể làm ngay vào sáng thứ Hai tới không phải là tìm cách vay mượn thêm hay lao vào một dự án mới để "gỡ gạc". Hãy ngồi xuống, viết ra danh sách ba khoản chi tiêu hoặc một dự định mở rộng đang ấp ủ, rồi can đảm gạch bỏ ít nhất một thứ tốn kém nhất. Dừng lại một nhịp, cất tiền vào tài khoản tiết kiệm, từ chối một lời rủ rê góp vốn làm ăn, học cách chấp nhận rằng lúc này mình cần phải "nghỉ".
Nhìn khói trà tan dần ở Đài Bắc, nhận ra Bát tự chẳng phải bản án mà là tấm hải đồ nhắc kẻ đi biển biết lúc nào nên hạ buồm.
Tử Nguyên