Ông Trần đập tập hồ sơ nhượng quyền chuỗi trà sữa xuống bàn trà ở Vịnh Thâm Quyến, tay áo sơ mi ướt đẫm mồ hôi.

Gió từ cửa biển thổi vào rèm kính kêu phần phật, nhưng mặt ông đỏ gay, gân trán giật từng hồi. Trên bàn, ngoài bản hợp đồng dày cộp với những điều khoản phạt vi phạm tính bằng triệu tệ, là năm chiếc điện thoại reo không ngừng. Hai máy của quản lý cửa hàng báo nhân viên tự ý nghỉ việc mang theo tiền mặt trong két; một máy của đối tác cung ứng hương liệu dọa nộp đơn kiện niêm phong kho hàng tại Đông Quản; hai máy còn lại là ngân hàng nhắc nợ thấu chi cá nhân.

"Thầy Đẩu Nam, tôi không hiểu nổi," ông nuốt khan một ngụm trà nguội, ngón tay run rẩy gõ liên hồi lên mặt kính. "Mười lăm năm làm giám đốc vận hành cho tập đoàn tài chính ở Lục Gia Chủy, tôi quản lý dòng tiền hàng trăm tỷ chưa từng sót một hào. Thế mà vừa rút sổ tiết kiệm, cắm căn hộ Thượng Hải để ra ngoài mở chuỗi bán lẻ, chưa đầy chín tháng đã cụt sạch vốn. Chẳng lẽ số tôi chỉ đáng đi làm thuê?"

Tôi không vội mở lá số. Nhìn cách ông liên tục lấy khăn giấy lau cổ áo, chốc chốc lại liếc nhìn màn hình điện thoại sợ tin nhắn đòi nợ, tôi hiểu cái hố sâu mà ông vừa rơi vào không phải là thiếu năng lực quản trị, mà là sự nhầm lẫn tai hại giữa việc quản lý tiền của người khác và tự mình hứng chịu rủi ro thương trường.

Ảo mộng làm chủ và cái giá của máu liều

Tháng Mười năm ngoái, bước sang tuổi bốn mươi ba, ông Trần cảm thấy ngột ngạt với bốn bức tường kính ở khu Lục Gia Chủy. Nhìn bạn bè mở chuỗi cà phê, trà sữa thu tiền tươi thóc thật, ông sốt ruột. Nghĩ mình có kinh nghiệm quản trị cấp cao, ông gom sạch tiền tích cóp, vay thêm người thân mở liền một lúc ba mặt bằng lớn ở Thâm Quyến.

Mỗi tối sau giờ đóng cửa, việc đầu tiên ông làm không phải là kiểm tra công thức pha chế, mà là ngồi cộng sổ doanh thu trên điện thoại rồi mỉm cười một mình. Nhưng hễ nhân viên xin ứng lương hay nhà cung cấp báo tăng giá nguyên liệu, ông lại gạt đi, tự tay ký séc thanh toán mà không đối soát kho bãi. Tiền vào tay chưa kịp ấm đã có ngay chỗ đợi sẵn để rút ra. Khi thị trường hạ nhiệt, chi phí mặt bằng cố định cắn thẳng vào thịt, hệ thống lập tức đứt gãy.

Kinh doanh chưa bao giờ là bài toán cứ chăm chỉ, có học thức là sẽ thắng. Người đi làm công ăn lương dù chức vụ cao đến đâu thì ranh giới an toàn vẫn do công ty che chở. Bước chân ra buôn bán, thương trường là một cỗ máy nghiền thịt không chừa một ai.

Cung Tài và động khí sinh tài

Tôi trải lá số của ông ra bàn. Cung Mệnh đóng tại Thân có Thiên Tướng tọa thủ, gặp Hóa Khoa hội về, cốt cách đường hoàng, làm quản lý cấp cao cho các tập đoàn lớn là chuẩn cách. Nhưng nhìn sang cung Tài Bạch, vấn đề mới lộ rõ.

Trong mệnh lý, muốn biết một người có tay buôn bán hay không, người xưa thường nhìn vào sự kích phát của tài tinh. Người buôn bán lớn cần nhất cách Lộc Mã giao trì — tức Hóa Lộc hoặc Lộc Tồn đồng cung hoặc hội chiếu với Thiên Mã. Lộc là dòng tiền, Mã là sự chuyển động, xe cộ, bôn ba. Tiền tài của người kinh doanh là tiền động, phải đi lại, lưu chuyển không ngừng, càng dịch chuyển thì dòng vốn càng sinh sôi. Nếu Thiên Mã lại gặp thêm Tràng Sinh thì ví như ngựa chạy trên đường bằng phẳng, thanh vân đắc lộ, việc thông thương vô cùng hanh thông.

Con ngựa chở bao tiền đi muôn phương chỉ có giá trị khi nó được chạy, còn đứng yên trong chuồng thì ngựa cũng chỉ là con vật ăn cỏ tốn thóc.

Thế nhưng, lá số của ông Trần có Thiên Mã nhưng lại lạc hãm, lại gặp phải Tuần cản trở ngay cửa ngõ. Đây là thế ngựa bị trói chân, nội lực thì muốn bung ra đi xa nhưng thực tế lại gặp rào cản địa lý và cơ chế. Dòng tiền của ông vốn dĩ là tiền lương định kỳ, đều đặn, an toàn theo tháng chứ không mang tính "động khí" để xoay vòng gối đầu. Ông đem bản tính ổn định của một người làm công đi đánh cược vào cuộc chơi tốc độ của chuỗi bán lẻ, thua là điều định sẵn.

Cạm bẫy sát tinh trên thương trường

Nhiều người đi xem số chỉ chăm chăm tìm xem mình có Lộc hay không, mà quên mất rằng giữ được tiền mới là bản lĩnh của thương nhân.

Tôi chỉ tay vào cung Nô Bộc trên lá số của ông Trần: "Cung bạn bè, người làm dưới quyền của ông có Hỏa Tinh ngộ Linh Tinh chiếu thẳng vào. Trong cổ pháp, Hỏa Linh chiếu cung Nô Bộc chủ về tôi tớ bất lương, cấp dưới dễ nảy lòng tham, gian giận trộm cắp vặt hoặc ôm tiền bỏ trốn. Ông làm giám đốc công ty lớn có phòng kiểm toán, pháp chế đỡ đòn. Ra mở tiệm nhỏ, trao chìa khóa két sắt cho quản lý trẻ, làm sao tránh khỏi việc rò rỉ?"

Ông Trần thở dài đánh thượt, thừa nhận việc hai cửa hàng ở khu vực đông dân cư doanh thu máy báo rất cao nhưng tiền nộp về tài khoản luôn hụt, kiểm kê thì nguyên vật liệu hao hụt vô lý. Chưa hết, cung Quan Lộc của ông dính Kình Dương ngộ Hóa Kỵ, lại thêm Đà La phục sẵn. Kình Kỵ là mũi dao của tranh chấp, kiện tụng thương mại; còn Đà La chính là sự kéo rê, đọng vốn, hàng hóa ứ nghẽn trong kho không giải phóng được.

Điều trớ trêu nhất nằm ở đây: chính sự cẩn thận, chỉn chu từng giúp ông leo lên chức giám đốc ở Lục Gia Chủy lại biến thành điểm yếu chí mạng khi ra thương trường. Ở văn phòng, sự tỉ mỉ giúp ông soát từng dấu phẩy của hợp đồng; nhưng khi tự làm chủ, sự cầu toàn thái quá biến thành sao Đà La trì trệ — ông đắn đo không dám cắt lỗ sớm, tiếc tiền cọc mặt bằng, để rồi mỗi tháng trôi qua lại gánh thêm hàng trăm ngàn tệ tiền nợ.

Tỉnh táo đo lường hơn là máu liều

"Giờ tôi phải làm sao? Vợ tôi ở Thượng Hải đã dọa ly hôn nếu tôi ký tiếp hợp đồng nhượng quyền này để gỡ gạc," giọng ông chùng xuống, cay đắng.

"Đóng cửa ngay trong tuần này," tôi nhìn thẳng vào mắt ông. "Thanh lý hợp đồng nhượng quyền, trả mặt bằng, chấp nhận mất tiền cọc. Đừng nghĩ đến chuyện vay nóng để gồng. Cung Phu Thê của ông đang gánh đòn thay cho cung Mệnh. Nếu ông cố đấm ăn xôi thêm hai tháng nữa, không chỉ phá sản mà gia đình cũng tan nát."

Không phải ai sinh ra cũng mang số buôn bán. Người có số kinh doanh là người chịu được cảnh nay thắng mai trắng tay mà đêm vẫn ngủ ngon, còn ông Trần, sau một tháng doanh thu sụt giảm, tóc đã bạc đi nửa đầu, cãi nhau với vợ là im lặng cả tuần lễ, tự giam mình trong phòng làm việc.

Biết dừng lại đúng lúc không phải là hèn nhát, mà là sự dũng cảm của một người có lý trí. Số mệnh không bắt ép ai phải làm chủ mới là thành công. Đem sự cẩn trọng, chuyên môn tài chính quay về phục vụ cho một doanh nghiệp lớn, ông vẫn là một vị tướng giỏi, việc gì phải biến mình thành một gã buôn thúng bán mẹt đang giãy giụa trong nợ nần?

Tối muộn, tôi rời văn phòng, bắt chuyến tàu điện ngầm về lại hướng đảo Hồng Kông. Đứng bên bờ vịnh nhìn sang cảng Victoria rực rỡ ánh đèn, tàu thuyền chở hàng container vẫn lầm lũi rẽ sóng trong đêm tối mịt mùng. Kinh doanh cũng như những con tàu lớn ra khơi kia, cái giữ cho nó không chìm giữa bão tố không phải là ngọn cờ rực rỡ cắm trên cột buồm, mà là những khoang kín đáy tàu được tính toán kỹ lưỡng để ngăn nước tràn.

Nếu bạn cũng đang nung nấu ý định bỏ việc, dồn hết tiền bạc vào một canh bạc kinh doanh: ngay trong tuần này, hãy ngồi xuống viết ra ba rủi ro tồi tệ nhất có thể xảy ra và số tiền bạn sẽ mất sạch nếu đóng cửa sau sáu tháng. Nếu nhìn vào con số mất trắng ấy mà bạn vẫn thấy mình có thể mỉm cười ăn một bữa cơm ngon cùng gia đình, hãy bắt đầu. Còn nếu thấy tim mình thắt lại, hãy cất tập hồ sơ vào ngăn kéo và đi làm cho thật tốt công việc ngày mai.

Đẩu Nam