Không cần ngày sinh. Nghĩ tới việc muốn hỏi, nhập một con số bất kỳ — hoặc gieo ngay theo thời điểm này. Nhận quẻ Thể, quẻ Dụng và luận ngũ hành qua ba chặng.
Mai Hoa Dịch Số (梅花易數) tương truyền do Thiệu Khang Tiết đời Tống lập ra. Điểm khác biệt lớn nhất so với Kinh Dịch: không cần đồng tiền, không cần cỏ thi, không cần ngày sinh — chỉ cần một con số nảy ra trong đầu, hoặc chính thời điểm bạn đang hỏi.
Nhưng cách đọc mới là chỗ khác hẳn. Kinh Dịch đọc hào từ. Mai Hoa đọc quan hệ ngũ hành giữa quẻ Thể và quẻ Dụng — Thể là mình, Dụng là hoàn cảnh. Ai sinh ai, ai khắc ai, đó là toàn bộ câu trả lời.
Mai Hoa Dịch Số đọc xu thế của một việc cụ thể tại một thời điểm, không phải vận mệnh cả đời. Cùng một câu hỏi gieo lại vào lúc khác sẽ ra quẻ khác — cổ pháp dặn một việc chỉ gieo một lần, gieo đi gieo lại là tự làm loạn tâm mình.
Mai Hoa Dịch Số gắn với tên tuổi Thiệu Ung (邵雍, tự Khang Tiết, 1011–1077) đời Bắc Tống. Giai thoại kể ông nhìn hai con chim sẻ tranh nhau trên cành mai mà đoán ra tối hôm sau có người tới bẻ hoa và ngã gãy đùi — cái tên "Mai Hoa" ra đời từ đó. Giai thoại thì khó kiểm chứng, nhưng tinh thần của phép này thì rõ: vạn vật đều có thể lập thành quẻ, không nhất thiết phải đồng tiền hay cỏ thi.
Cách lập quẻ dựa trên số tiên thiên của bát quái: Càn 1, Đoài 2, Ly 3, Chấn 4, Tốn 5, Khảm 6, Cấn 7, Khôn 8. Lấy số chia 8 lấy dư ra quẻ trên, cộng thêm số giờ chia 8 lấy dư ra quẻ dưới, cùng tổng ấy chia 6 lấy dư ra hào động. Chia hết thì quy về 8 và về 6 — không phải về 1. Gieo theo thời điểm thì thay con số bằng chi năm cộng tháng cộng ngày âm lịch.
Chỗ tinh tuý nằm ở phép đọc. Quẻ đơn nào chứa hào động là quẻ Dụng — ngoại cảnh, cái việc mình đang hỏi tới. Quẻ đơn còn lại là quẻ Thể — chính mình. Xét ngũ hành hai bên sinh khắc nhau ra sao thì biết việc thuận hay nghịch. Rồi lấy hỗ quái (hào 2-3-4 làm quẻ dưới, hào 3-4-5 làm quẻ trên) đọc khúc giữa, lấy biến quái đọc kết cục — ba chặng thành một mạch thời gian.
Vì lập quẻ nhanh và không đòi thông tin cá nhân, Mai Hoa thường được dùng cho những việc trước mắt: có nên đi chuyến này không, người kia có tới không, món đồ mất còn tìm lại được không. Những câu hỏi lớn về vận mệnh cả đời thì nên xem lá số, không nên gieo quẻ.
Xem thêm: Gieo Quẻ Kinh Dịch 64 Quẻ, Lục Nhâm Giản, Tra Nạp Âm