Ghi lại đi, đừng để thất truyền
Cụ Thầy Kế cầm tay tôi, nói: "Ghi lại đi, đừng để thất truyền."
Lúc đó tôi không nói gì. Chỉ nhìn bàn tay Cụ — gân guốc, xanh tím từng đường ven, nhưng nắm chặt hơn tôi tưởng. Tiệm trà nhỏ ở Đại Đạo Trung, Đài Bắc, chiều hôm ấy mưa lây phây. Cái bàn gỗ giữa hai chúng tôi loang lổ vết nước trà của bao nhiêu năm trước, và ly trà Cụ rót cho tôi đã nguội lâu mà tôi chưa uống.
Đó là lần cuối tôi gặp Cụ Thầy Kế.
Người thầy không có bảng hiệu
Cụ Thầy Kế không có phòng xem bói, không có tấm bảng treo trước cửa, không nhận học trò theo nghĩa thông thường. Cụ làm nghề in ấn suốt bốn mươi năm, tiệm in nhỏ trên đường Trường An. Tử Vi với Cụ là chuyện tối về nhà mới mở ra — như người khác đọc báo, Cụ lật lá số.
Tôi gặp Cụ qua người anh họ, năm tôi còn chưa đủ hiểu để đặt câu hỏi đúng. Cụ không dạy theo kiểu ngồi lại truyền thụ từng chương. Cụ giảng qua chuyện. Qua người thật. Qua từng lá số trải ra giữa bàn với cốc trà bên cạnh.
Mỗi lần tôi hỏi một câu lý thuyết, Cụ thường lắc đầu rất khẽ, rồi hỏi ngược: "Có người cụ thể không?"
Những lời Cụ từng nói — qua từng lá số
Lần tôi nhớ nhất là câu chuyện về ông Trần — chủ xưởng dệt ở Đài Trung, con trai trưởng vừa ra trường đại học, gia đình đang kéo co chuyện ai sẽ tiếp quản.
Ông Trần ngồi trước mặt Cụ, hai tay đặt lên đùi, cứng như người đang cố không để mình trông lo lắng. Con trai ông — Minh — ngồi bên cạnh, mắt nhìn ra phía ngoài cửa sổ, không nhìn vào đâu cả.
Cụ trải lá số của Minh ra, nhìn một lúc, không nói gì.
Rồi Cụ hỏi ông Trần: "Con trai ông, từ nhỏ có hay bỏ ngang việc không?"
Ông Trần ngơ ngác: "Sao Cụ biết?"
Cụ chỉ vào cung Mệnh của Minh — Thất Sát tọa thủ, Tuần Không xâm nhập. "Chính tinh mạnh, chí khí có, nhưng Không án vào mệnh — khởi đầu bốc lửa, giữa đường hay thấy trống rỗng. Không phải lười, là thiếu neo."
Rồi Cụ nói thêm, giọng rất bình: "Để nó làm phó, đừng để làm chủ sớm quá. Chưa có gốc thì đừng giao ngọn."
Ông Trần về. Mấy năm sau tôi nghe lại — Minh làm quản lý xưởng dưới cha, rồi dần dần lên. Không phải vì ông Trần nghe lời Cụ một cách máy móc, mà vì ông hiểu con mình hơn một chút sau buổi hôm đó.
Tử Vi không nói người ta làm gì. Nó nói người ta là gì — và từ đó, người nghe tự biết nên làm gì.
Một lần khác, một phụ nữ trẻ từ Hồng Kông sang — làm tài chính, đang đứng trước quyết định nghỉ việc để theo chồng về Anh. Cô ngồi rất thẳng, tay đặt lên bàn, móng tay sơn đỏ gõ nhẹ lên mặt gỗ — gõ rồi dừng, gõ rồi dừng, như nhịp đếm mà cô không biết mình đang đếm.
Cụ nhìn lá số của cô, dừng ở cung Quan Lộc. Thiên Lương hội Hóa Lộc, nhưng lại gặp Đà La — ngôi sao trì trệ, mài mòn. Trong bối cảnh cô đang muốn từ bỏ sự nghiệp đang lên, Cụ không nói đi hay ở.
Cụ hỏi: "Cô đi vì muốn đi, hay vì sợ ở lại?"
Cô im lặng khá lâu. Rồi thở ra.
"Tôi không biết nữa."
Cụ gật đầu, như đó là câu trả lời đúng nhất cô có thể cho. "Đà La vào Quan Lộc — không có nghĩa là thất bại. Có nghĩa là con đường này đòi hỏi cô phải kiên nhẫn hơn người bình thường gấp đôi. Cô đi không sao, nhưng đừng đi vì muốn thoát."
Cô có theo chồng về Anh không — tôi không biết. Nhưng tôi nhớ mãi cách Cụ đặt câu hỏi. Không phải để kiểm tra cô. Để giúp cô nghe lại chính mình.
Mang theo suốt bao năm
Tôi đã ngồi xem hàng trăm lá số sau những buổi chiều ở tiệm trà ấy. Và mỗi lần tôi dừng lại trước một lá số khó — không phải vì không đọc được, mà vì không dám nói thẳng — tôi lại nhớ giọng Cụ.
"Nói thật không phải tàn nhẫn. Nói thật mà không có lòng — đó mới là tàn nhẫn."
Có những ca tôi nhớ rất rõ. Một người đàn ông trung niên ở Thượng Hải — xuất thân kỹ thuật, lên được vị trí giám đốc điều hành một công ty vừa, nhưng đang bị hội đồng cổ đông gây áp lực. Anh gọi cho tôi lúc 11 giờ đêm, giọng khàn đặc, hỏi tôi xem lá số năm tới anh có giữ được ghế không.
Tôi nhìn vào Đại Hạn của anh — Phá Quân Hóa Kỵ lưu nhập Quan Lộc. Không phải điềm tốt.
Nhưng tôi nhớ Cụ. Tôi không nói ngay.
Tôi hỏi anh: "Anh muốn giữ ghế, hay anh muốn giữ cái anh đã xây?"
Anh dừng lại. "Khác nhau à?"
"Khác nhau lắm."
Cuối cùng anh không giữ được chức vụ. Nhưng anh giữ được đội ngũ cốt lõi — họ đi theo anh sang công ty mới. Phá Quân Hóa Kỵ đập vỡ thứ cũ, nhưng Phá Quân cũng hay mở ra điều mới sau đó. Cụ đã nói điều này với tôi từ lâu, nhưng tôi chỉ thực sự hiểu khi nhìn thấy nó xảy ra.
Lý thuyết nằm trong sách. Hiểu biết nằm trong chuyện đã qua.
Vì sao hôm nay tôi ghi xuống
Cụ Thầy Kế mất năm ngoái. Không phải đột ngột — Cụ đã yếu từ lâu. Cái tiệm trà trên đường Đại Đạo Trung cũng đã đổi chủ, thành quán cà phê bán cho khách du lịch.
Tôi không có học trò. Tôi không có tham vọng lập môn phái. Nhưng tôi có những điều Cụ đã nói — chưa bao giờ được ghi lại, chỉ sống trong trí nhớ của những người từng ngồi bên cái bàn gỗ loang lổ đó.
Trí nhớ mỏng hơn ta nghĩ. Và người già thường ra đi trước khi chúng ta kịp hỏi lần cuối.
Đó là lý do tôi ngồi xuống hôm nay, mở trang này ra, và bắt đầu ghi.
Không phải vì tôi nghĩ mình hiểu Tử Vi sâu hơn ai. Mà vì có những lời giảng của Cụ mà nếu tôi không ghi, sẽ không còn ai ghi nữa. Và những lời ấy — dù giản dị, dù không được đóng thành sách — xứng đáng được nhớ hơn nhiều thứ tôi thấy được in ra hàng năm.
Buổi chiều cuối ở tiệm trà, trước khi tôi đứng dậy ra về, Cụ nhìn tôi một lúc rồi nói:
"Tử Vi không phải để biết trước. Là để hiểu sâu hơn — hiểu người, hiểu mình, hiểu tại sao đời người lại đi theo cái cách nó đi."
Tôi cúi đầu chào Cụ.
Mưa vẫn rơi ngoài kia.
Tử Nguyên