Tử Vi Bổ Túc – Nguyễn Mạnh Bảo

Ông Trần đặt quyển sách xuống bàn, không nói gì, chỉ gõ nhẹ tay lên bìa.

Tôi ngồi đối diện, chờ. Căn phòng làm việc của ông ở tầng mười một, nhìn ra phía Tín Nghĩa khu, Đài Bắc chiều muộn đang lên đèn từng tòa nhà một. Ông Trần là doanh nhân làm ngành vật liệu xây dựng, đã qua tuổi sáu mươi, cái kiểu người mà mỗi câu nói đều được cân nhắc trước ba giây. Ông không nói nhiều. Nhưng cái cách ông đặt quyển sách xuống — nhẹ, chủ ý, như đang đặt một thứ gì đó có trọng lượng riêng của nó — khiến tôi hiểu đây không phải lần đầu ông lật qua những trang này.

Bìa sách đã úa vàng ở các góc. Gáy sách hơi bung. Bên trong, tôi nhìn thấy những dòng ghi chú bằng bút mực xanh, chữ nhỏ, nghiêng đều — không phải chữ của ông Trần, vì tôi biết ông viết tay không đẹp đến vậy.

"Của cha tôi," ông nói, không nhìn tôi. "Ông ấy ghi từ hồi còn ở Sài Gòn."

Quyển Sách Ít Người Nhắc Đến

Tử Vi Bổ Túc của Nguyễn Mạnh Bảo không phải quyển sách dễ tìm. Không phải vì nó quý hiếm theo kiểu huyền bí, mà vì nó thuộc về một thế hệ soạn sách tử vi theo cách mà người thời nay ít còn kiên nhẫn để tiếp nhận: tỉ mỉ, học thuật, không có phần tóm tắt tiện dụng ở cuối chương.

183 trang. Chừng đó thôi, nhưng bên trong là cả một công trình sưu tầm mà tác giả gọi là "khoa học hóa môn tử vi" — một tham vọng đáng kể với người viết vào thời điểm mà tài liệu đẩu số bằng tiếng Việt còn rất thưa thớt.

Phần cốt lõi của sách xây dựng từ các bài phú thơ do Ma Y lão tổ trước tác — tức những câu phú cổ, vốn được truyền khẩu hoặc chép tay qua nhiều đời, mang âm điệu như thơ Đường luật. Nguyễn Mạnh Bảo không sáng tác lại, ông hệ thống hóa: sắp xếp, chú giải, phân loại lại theo từng cung, từng nhóm sao, từng cách lý đoán.

Hơn 400 cách lý đoán. Mà phần lớn trong số đó — đây mới là điều khiến quyển sách này trở nên khác biệt — đều tập trung vào bàng tinh.

Những Sao Mà Thầy Thường Bỏ Qua

Người học tử vi ai cũng biết Tử Phủ Vũ Tướng, ai cũng biết Sát Phá Tham. Mười bốn chính tinh là bộ xương của một lá số, người thầy nào cũng đọc từ đó.

Nhưng ông Trần kể cho tôi nghe một chuyện, giọng bình thản như người kể thời tiết hôm qua:

"Hồi đó tôi đi xem cho một người bạn làm ăn. Thầy đọc lá số, nói rất hay, cung Tài Quan đẹp, sao sáng, hợp làm thương nghiệp. Nhưng ba năm sau người đó phá sản."

Tôi hỏi: "Rồi thầy giải thích thế nào?"

Ông cười nhạt: "Thầy không giải thích gì. Thầy đã về Mỹ rồi."

Mười bốn chính tinh vận hành trên mười hai cung — sự khác biệt giữa các lá số tất yếu bị thu hẹp lại. Khi mọi người trông giống nhau, bàng tinh mới là thứ làm họ khác nhau.

Đây chính xác là điều Nguyễn Mạnh Bảo viết trong lời tựa, bằng giọng của người đã nghi ngờ đủ lâu trước khi tìm được câu trả lời. Ông và các bạn hữu đã bắt đầu quay sang quan sát các sao nhỏ — những sao mà nhiều thầy gọi là "không quan trọng," nhưng thực tế lại có thể đảo lộn toàn bộ thế cờ giải đoán.

Bàng tinh không thay thế chính tinh. Nhưng chúng là lớp chi tiết mà thiếu đi, bức tranh còn lại chỉ là phác thảo.

Tôi nhớ một lá số tôi từng xem — người đàn ông Hồng Kông, cung Tài Bạch có Vũ Khúc Hóa Lộc, trông bề ngoài như sẽ giàu có suốt đời. Nhưng Thiên Hư tọa ngay đó, và vài bàng tinh kỵ tài lại hội tụ đại hạn năm đó. Nếu chỉ nhìn chính tinh, tôi đã nói sai. Chính các sao nhỏ đã giữ tôi lại đúng lúc.

Phú Thơ Và Người Lính Thuộc Lòng Mà Không Biết Tử Vi

Có một chi tiết trong lời tựa của Nguyễn Mạnh Bảo mà tôi cứ nghĩ mãi: ông kể về một sĩ quan đã thuộc làu tất cả các bài phú thơ trong sách, không phải vì học tử vi, mà vì thích thể thơ. Đọc tới đọc lui, lâu ngày thì thuộc.

Hình ảnh đó có cái gì đó vừa buồn vừa đẹp. Một người cầm trong tay kho tri thức mà không biết mình đang cầm gì. Hay đúng hơn — biết mình đang cầm thơ, mà không biết đó cũng là chìa khóa.

Có lẽ tri thức đôi khi đi vào ta theo cách như vậy: qua nhịp điệu trước khi đi qua lý trí.

Ông Trần lật một trang, chỉ cho tôi xem một đoạn ghi chú của cha ông. Nét chữ nhỏ, kỹ lưỡng, ghi rõ cung nào, sao nào, ứng với trường hợp nào. Bên cạnh đó là một dấu hỏi chấm lớn và ba chữ: "cần kiểm lại."

"Ông ấy chưa kịp kiểm," ông Trần nói.

Di Sản Bỏ Ngỏ

Nguyễn Mạnh Bảo viết Tử Vi Bổ Túc với một sở nguyện rõ ràng: đưa môn lý học này đến gần hơn với người học, thậm chí phổ biến ra ngoại quốc. Một tham vọng lớn, và quyển sách 183 trang là bước đi cụ thể theo hướng đó.

Nhưng ông cũng không giấu được nỗi tiếc ở những trang cuối.

Người thừa kế — theo nghĩa đen lẫn nghĩa bóng — đã không tiếp nối. Công trình dừng lại ở đó, không được hoàn vẹn hóa như ý nguyện. Và những người đến sau, những hậu học muốn đi tiếp con đường ông đã mở, lại phải dò dẫm trở lại từ con số không.

Đây không chỉ là chuyện của riêng Nguyễn Mạnh Bảo. Trong địa hạt tử vi chữ Việt, có bao nhiêu công trình như vậy — được bắt đầu với tâm huyết, được viết ra với cẩn thận, rồi nằm lại trong những tủ sách gia đình, trong những thùng carton di tản, trong những quyển sách mép vàng mà người con cháu không biết phải làm gì với chúng?

Tri thức không tự truyền mình. Nó cần người chịu ngồi xuống, lật từng trang, và quyết định rằng thứ này đáng để tiếp tục.

Gánh Nặng Người Đến Sau

Chiều Đài Bắc xuống hẳn. Ông Trần đứng dậy, bước ra cửa sổ một lúc, rồi quay lại bàn.

Ông gấp quyển sách lại. Không phải kiểu gấp vội — mà gấp chậm, hai tay áp nhẹ lên bìa như thể đang giữ lại điều gì bên trong.

"Tôi không học được nhiều," ông nói. "Tiếng Việt của tôi không đủ để đọc những chỗ khó. Nhưng tôi giữ sách."

Tôi nhìn quyển Tử Vi Bổ Túc nằm trên bàn ông Trần — di sản của một người đàn ông đã ghi chú tỉ mỉ rồi ra đi với dấu hỏi chưa được giải, được truyền lại cho người con không đủ ngôn ngữ để đọc hết, rồi đến tay tôi trong buổi chiều này dưới dạng một câu chuyện.

Có những quyển sách mà giá trị thật của chúng không nằm ở những gì chúng dạy được — mà ở trọng lượng chúng để lại trong tay người cầm.

Trọng lượng đó, tôi nghĩ, là gánh của người đến sau. Nặng hay không, tùy ở chỗ ta có chịu nhận ra mình đang cầm gì.

Thiên Ẩn