Khi Vua Đã Phê Chuẩn, Ta Có Cần Đọc Kỹ Nữa Không?

Ông Trần gõ ngón tay lên mặt bàn, mắt nhìn chằm chằm vào trang phú chữ Hán mà không đọc.

Bên ngoài cửa sổ căn phòng khách sạn ở Đài Bắc, trời đã nhập nhoạng tối. Ánh đèn đường Zhongxiao rọi lên từng vệt vàng nhạt trên nóc xe cộ kẹt cứng phía dưới. Ông không để ý. Cuốn sách đặt trước mặt — bản in lại từ thư viện cũ, bìa nâu sẫm, chữ ngoài gáy mờ đến mức phải nghiêng đầu mới đọc được — đã được ông mang theo từ Cao Hùng lên đây, gói cẩn thận trong một túi vải linen như người ta gói thứ gì đó quý.

Ông Trần kinh doanh vật liệu xây dựng, năm mươi ba tuổi, người thực tế đến mức không bao giờ mua bảo hiểm nhân thọ vì "tiền mặt chắc hơn." Nhưng từ khi người anh cả bàn chuyện chia tách công ty gia đình, ông bắt đầu xem Tử Vi.

Không phải vì ông tin. Mà vì ông cần một góc nhìn khác, từ bên ngoài, không bị cảm xúc huyết thống làm nhiễu.

Người giới thiệu ông đến với bộ sách này là một thầy già ở Vạn Hoa, nói giọng chậm rãi như người không cần ai tin mình: "Bộ Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư — chính thư đấy. Vua Càn Long đã xem qua."

Câu nói đó khiến ông Trần mua sách ngay buổi chiều hôm đó.

Bộ Sách Mang Tiếng Chính Thống

Không phải không có lý do để tin vào bộ Toàn Thư.

Trong thế giới Tử Vi cổ điển, Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư đứng ở một vị trí hiếm có: nó được văn thần viện Tứ Khố Toàn Thư của triều Thanh xếp vào hàng chính thư, tức là loại sách được công nhận chứ không phải tạp lưu lan truyền ngoài chợ. Bài biểu dâng lên vua Càn Long ghi rõ rằng bộ này "theo sát Hi Di tiên sinh" — tức là bám vào nguồn gốc, không phóng túng tự sáng.

Với giới học Tử Vi, điều đó tương đương một loại chứng chỉ.

Bộ sách ghi chép hệ thống an sao với 85 sao. Con số ấy không nhỏ, và các sao được liệt kê phần lớn trùng khớp với những bộ chính thư khác cùng thời. Nhìn từ ngoài vào, Toàn Thư có dáng dấp của một công trình được soạn thảo nghiêm túc — có bài biểu, có hệ thống, có danh phận triều đình đứng sau.

Ông Trần đọc đến đây thì gật đầu. Được rồi. Đây là thứ mình cần.

Lỗ Hổng Giữa Lời Hoa Mỹ

Nhưng ông tiếp tục lật trang.

Và đến khoảng trang thứ ba mươi, ông dừng lại.

Ngón tay gõ nhẹ lên mặt bàn — một lần, hai lần — rồi ông lật ngược lại phần đầu, so sánh.

Trong phần hướng dẫn an sao, Toàn Thư liệt kê 85 sao. Nhưng khi đọc đến các bài phú — những câu văn biền ngẫu bình giải cách cục, cát hung — ông thấy xuất hiện những cái tên không có trong danh sách an sao: Đào Hoa, Ân Quang, Thiên Quý.

Ông Trần không phải người học Tử Vi lâu năm. Nhưng ông là doanh nhân. Và doanh nhân nhìn vào hợp đồng thì biết ngay khi có khoản mục bị bỏ sót.

Khi phần thực hành nhắc đến thứ mà phần lý thuyết không hề dạy cách dùng, đó không phải bí ẩn — đó là thiếu sót.

Cụ thể hơn: Đào Hoa, Phá Toái, Kiếp Sát, Ân Quang, Thiên Quý, Côn Thần, Quả Tú, Lưu Hà — tám ngôi sao này hoàn toàn vắng mặt trong phần an sao của Toàn Thư. Nhưng khi lọc qua các bài phú, người đọc vẫn gặp Đào Hoa, vẫn gặp Ân Quang, vẫn gặp Thiên Quý — như những diễn viên bước ra sân khấu mà không ai giới thiệu họ từ đâu đến.

Hệ thống bắt đầu lờ mờ ở chỗ đó.

Ông Trần nhìn sang ly trà nguội bên cạnh. Ông không uống.

"Sao lại thế này?" — ông lẩm bẩm, không hỏi ai.

Đây là điểm khiến tôi suy nghĩ nhiều nhất khi tiếp xúc với bộ Toàn Thư: sự bất nhất không xuất hiện ở phần bìa, mà nằm sâu bên trong, giữa những trang mà người đọc bình thường chỉ lướt qua vì văn chữ Hán khó đọc, vì bài phú có vần có điệu khiến người ta dễ đọc xuôi mà không dừng lại đặt câu hỏi.

Một bộ sách được vua phê chuẩn vẫn có thể không nhất quán với chính nó.

Đọc Sách Cũ Bằng Mắt Mới

Tôi không nói điều này để bảo bỏ Toàn Thư sang một bên.

Thực ra, với người học Tử Vi nghiêm túc, đây là một trong những bộ không thể không đọc — chính vì nó là chính thư, chính vì nó theo sát Hi Di tiên sinh, và chính vì những gì nó ghi chép về 14 chính tinh, về tam hợp, về lục sát tinh vẫn còn giá trị tham chiếu đến hôm nay.

Nhưng đọc nó như thế nào mới là chuyện đáng bàn.

Có người học Tử Vi theo kiểu đọc một lần rồi tin. Gặp câu phú nào đẹp thì chép lại, gặp cách cục nào ấn tượng thì ghi nhớ. Họ không đặt câu hỏi tại sao Ân Quang xuất hiện trong bài phú mà không có trong danh sách an sao. Họ nghĩ: Sách chính thư, thầy giỏi đã dùng, chắc mình hiểu chưa đủ.

Nhưng có một kiểu đọc khác — kiểu mà những người đoán lâu năm thường làm mà không hề nói ra: dùng kinh nghiệm thực tiễn để bù vào chỗ sách thiếu. Khi Toàn Thư không giải thích rõ Đào Hoa an thế nào, người đó đối chiếu với bộ khác, thử trên nhiều lá số thật, rồi tự xây dựng cách hiểu của mình — không phải bác bỏ sách, mà là tiếp tục từ chỗ sách dừng lại.

Sách tốt không phải sách không có lỗ hổng. Sách tốt là sách đủ vững để người đọc đứng lên từ đó mà bước tiếp.

Chọn sách học Tử Vi cũng giống chọn thầy: không phải tìm người hoàn hảo, mà tìm người có thể đưa mình đến gần chân lý hơn một chút — dù người đó đôi khi cũng mâu thuẫn với chính mình.

Toàn Thư làm được điều đó. Nhưng nó đòi hỏi người đọc phải mang theo sự tỉnh táo.

Ông Trần Gấp Sách Lại

Gần mười giờ đêm, ông Trần đứng dậy, đi lấy ly nước lạnh từ tủ lạnh nhỏ trong phòng, uống một hơi dài.

Ông trở lại bàn, nhìn cuốn sách thêm một lúc.

Rồi ông gấp lại — không mạnh, không dứt khoát, mà nhẹ nhàng như người đặt thứ gì đó vào đúng chỗ của nó.

Không phải vì ông thất vọng. Cuốn sách vẫn cho ông thứ ông cần: không phải một đáp án, mà một cách nhìn khác về bản đồ — đủ để ông biết mình đang đứng ở đâu trước khi quyết định đi hướng nào trong chuyện chia tách công ty với người anh.

Ông nhắn tin cho thầy già ở Vạn Hoa: "Thầy ơi, sách hay. Nhưng có mấy chỗ sao trong phú không thấy trong danh sách an sao. Thầy giải thích được không?"

Thầy trả lời sau vài phút: "Ừ, biết rồi. Đó là lý do tôi học thêm ba bộ khác."

Bộ Tử Vi Đẩu Số Toàn Thư dạy ta nhiều thứ về Tử Vi. Nhưng bài học quan trọng nhất của nó có khi không nằm trong các bài phú hay cách an sao.

Nó nằm ở chỗ này: ngay cả sách được vua công nhận cũng cần người đọc tỉnh táo.

Ấn vào đó một con dấu triều đình không tự động lấp được khoảng cách giữa Đào Hoa trong bài phú và Đào Hoa trong danh sách an sao. Khoảng cách đó chỉ được lấp bởi người đọc — người chịu khó dừng lại, gõ ngón tay lên mặt bàn, và hỏi: Tại sao lại thế này?

Thiên Ẩn