Lá số và cuộc đời nữ nghệ sĩ Ánh Nga
Người phụ nữ ngồi trước mặt tôi ở quán trà Đài Bắc mở điện thoại ra, chỉ vào tấm ảnh Ánh Nga trên sân khấu rồi nói: "Thầy xem giúp tôi — sao người đẹp vậy mà khổ vậy?"
Tôi nhìn tấm ảnh. Ánh Nga đứng dưới ánh đèn sân khấu, tóc buông, miệng cười — cái cười của người đã quen cười trước đám đông dù bên trong đang gì đi nữa. Chị họ tên Minh Châu, làm kế toán cho một công ty xuất nhập khẩu ở Neihu, người Việt sang Đài Loan đã hơn mười lăm năm. Chị không phải người hay hỏi chuyện mệnh lý, nhưng câu hỏi đó — sao đẹp vậy mà khổ vậy — lại là câu tôi đã nghe nhiều lần, theo nhiều cách khác nhau, từ nhiều người ngồi ở nhiều góc bàn khác nhau.
Câu hỏi đó thật ra không hỏi về Ánh Nga. Nó hỏi về một điều gì đó sâu hơn, mà người ta chưa biết đặt tên.
Tôi đặt ly trà xuống.
"Chị có biết ngày sinh của cô ấy không?"
Lá số nói gì
Ánh Nga sinh năm Đinh Hợi, tháng 8 âm lịch. Theo lá số Tử Vi Đẩu Số, cung Mệnh của bà an tại Ngọ, chính tinh là Thái Dương. Đây là điểm đầu tiên cần dừng lại.
Thái Dương tọa Mệnh tại Ngọ là một trong những cách cục sáng nhất trong Tử Vi — ánh sáng chính ngọ, không góc khuất, không nửa vời. Người có cách này thường mang một sức hút tự nhiên, phát sáng trong đám đông mà không cần cố. Đó là nền tảng cho sự nghiệp sân khấu kéo dài mấy chục năm của Ánh Nga — không phải ngẫu nhiên mà bà trở thành gương mặt không thể thiếu của cải lương miền Nam suốt nhiều thập niên.
Nhưng Thái Dương tại Ngọ có một điều ít người chú ý: ánh sáng quá mạnh thì bóng tối sau lưng cũng sâu tương ứng. Thái Dương không giỏi giữ lại — nó cho đi, chiếu sáng, sưởi ấm người khác trước, còn phần của mình thì để sau. Người có chính tinh này đôi khi sống cả đời vì người khác mà không biết sống cho mình là gì.
Cung Phu Thê của bà hội tụ những sao không êm — Liêm Trinh đồng cung, và trong các đại hạn trung niên lại có thêm Hóa Kỵ ghé qua. Liêm Trinh vốn là sao đa tình mà không trọn tình, lại thêm Kỵ tọa cung hôn nhân — đó là cách nói của lá số rằng chuyện vợ chồng sẽ là nguồn đau dai dẳng, không dứt được mà cũng không yên được.
Minh Châu nghe tới đây thì đặt tách trà xuống, không nói gì.
Tôi tiếp tục: cung Tật Ách có Thất Sát — sao này khi ở cung sức khỏe thường báo hiệu những tổn thương thể chất đến đột ngột, dữ, không báo trước. Những năm cuối đời Ánh Nga chịu đựng bệnh tật nặng nề, điều đó không nằm ngoài những gì lá số đã phác ra từ trước.
Lá số không phải bản tường thuật chi tiết từng ngày — nó là bản đồ địa hình, nơi thầy địa lý nhìn vào và đoán được đoạn nào có đèo, đoạn nào có suối. Còn người đi, đi bằng đôi chân nào, tinh thần nào, đó là phần không có sao nào ghi được.
Tướng số soi chiếu
Có một điều tôi thường làm khi xem lá số của nghệ sĩ: tôi nhìn lại ảnh của họ.
Không phải để phán xét, mà vì hình tướng và mệnh lý thường đi cùng nhau như hai bản dịch của một văn bản gốc. Ánh Nga có đôi mắt to, sâu — loại mắt mà trong tướng pháp gọi là phượng nhãn — đẹp, sắc, nhưng đuôi mắt có nét buồn không giấu được dù đang cười. Người có đôi mắt như vậy thường cảm xúc rất sâu, yêu rất thật, và vì vậy mà tổn thương cũng thật không kém.
Gò má cao — dấu hiệu của quyền lực, của ý chí không chịu khuất phục. Đúng với một người đã đứng vững trên sân khấu từ năm còn rất trẻ, qua bao nhiêu thăng trầm của đất nước lẫn đời người, không một lần bỏ nghề dù hoàn cảnh không ít lần đẩy bà đến bờ.
Nhưng gò má cao mà cằm không đầy — trong tướng học, đây là dấu hiệu của người làm được nhiều cho người khác mà phần cuối đời lại neo đậu không chắc. Phúc hậu trường có hạn.
Minh Châu nhìn tôi: "Vậy từ đầu, cô ấy đã được định như vậy rồi sao?"
Tôi lắc đầu. Câu hỏi đó hay, nhưng đặt chưa đúng chỗ.
Chiêm nghiệm của Linh Sơn
Tài hoa và nghiệp khổ, trong Tử Vi Đẩu Số, thường không đến từ hai nguồn khác nhau. Chúng đến từ cùng một chỗ.
Thái Dương tọa Mệnh cho Ánh Nga sức hút sân khấu — cũng chính cái Thái Dương đó khiến bà không biết thu mình lại, cứ trao ra, cứ chiếu sáng, đến khi mệt rồi vẫn không tắt được. Liêm Trinh đa tình cho bà chiều sâu cảm xúc để diễn, để hát thật — cũng chính cái đa tình đó làm chuyện hôn nhân trắc trở không hồi kết. Thất Sát trong cung Tật cho bà sức chịu đựng phi thường, đứng dậy sau mỗi lần ngã — cũng chính cái sao dữ đó mà những cú ngã của bà bao giờ cũng nặng hơn người thường.
Số không phải bản án. Nhưng số là bản chất.
Và bản chất thì không tách đôi được — anh không thể lấy cái hay mà bỏ cái khổ, vì chúng được đúc từ cùng một khuôn.
Tôi nhớ một câu của thầy tôi ngày xưa, ông nói khi tôi còn học Tử Vi những năm đầu ở Hương Cảng: "Người tài hoa mà sống bình an tới già thì lá số thường không có gì đặc sắc. Còn số đẹp, số rực rỡ — thầy coi kỹ đi, bao giờ cũng có một chỗ đau tương xứng."
Hồi đó tôi nghĩ ông nói cực đoan. Sau mấy mươi năm nhìn đủ loại lá số, tôi thấy ông không sai.
Trước khi Minh Châu đứng dậy ra về, tôi trả lời câu hỏi ban đầu của chị.
"Chị hỏi sao đẹp vậy mà khổ vậy. Theo tôi, với Ánh Nga — không phải mặc dù đẹp mà vì đẹp. Cái đẹp đó không chỉ là khuôn mặt, mà là chiều sâu cảm xúc, là sức sống không chịu tắt, là tài hoa chạm được vào lòng người. Những thứ đó trong lá số không bao giờ đứng một mình — chúng đi kèm với một phần trả giá tương đương."
Chị nhìn lại tấm ảnh trên điện thoại một lần nữa.
"Nhưng cô ấy vẫn hát. Tới cuối."
"Đúng vậy," tôi nói. "Đó là phần không có sao nào quyết định được."
Đẹp và khổ không mâu thuẫn — đó là hai mặt một tờ giấy mệnh lý. Lật mặt này thấy hào quang, lật mặt kia thấy vết nứt. Ánh Nga đã sống trọn cả hai mặt đó, và có lẽ, chính vì sống trọn như vậy mà người ta còn nhớ đến bà — không phải nhớ một hình ảnh, mà nhớ một con người thật.
Linh Sơn
Viết tại Đài Bắc, mùa thu