Lại một lá số nữa của ông Ngô Đình Diệm

Lần đó ở Đài Bắc, ông K. đặt tờ giấy lá số xuống bàn và nói: "Tôi không hiểu tại sao người này lại chết vì chính kẻ hầu cận của mình."

Ông K. là người Đài Loan gốc Phúc Kiến, làm nghề nhập khẩu vải, nhưng cái mà ông dành nhiều tâm huyết hơn cả là Tử Vi Đẩu Số — thứ ông học từ người cha, học thêm từ các cụ già trong hội đồng hương, rồi học tiếp từ chính những thất bại của mình. Tôi gặp ông lần đầu qua giới thiệu của một người bạn Hồng Kông, hôm đó trời Đài Bắc đang mưa lất phất, mái hiên nhà hàng trên đường Zhongshan nhỏ giọt đều đặn. Ông nhìn lá số đó lâu lắm, rồi mới nói câu ấy.

Lá số ông K. đang nhìn là lá số của Ngô Đình Diệm.

Khám Chí Hòa, mồng Bốn Tết Quý Mão

Trước khi tôi kể chuyện Đài Bắc, cần phải kể một câu chuyện khác — câu chuyện xảy ra trước đó mấy chục năm, ở một nơi cách xa hơn, nhưng cùng đọc một lá số ấy.

Ngày 28 tháng 1 năm 1963, mồng Bốn Tết Quý Mão, những người tù chính trị từ nhiều trại giam khác nhau — P42, trại Võ Tánh, các nơi thuộc Công an — được dồn về tập trung tại khám Chí Hòa, chờ ngày ra tòa. Hơn trăm người, vừa quân vừa dân, sống chung trong một khu, ngày ngày qua lại trò chuyện với nhau.

Chính trong hoàn cảnh đó, ông Nguyễn Chữ — nguyên Giám đốc Công an Trung Việt, bản thân cũng vừa bị bắt — lấy ra một tờ giấy. Lá số của Ngô Đình Diệm, giờ Hợi ngày 13 tháng 5 năm Canh Tý. Ông đặt xuống sàn xi măng, vài người túm lại xem. Trong số đó có Trung tướng Phan Trọng Chinh, có ông Nguyễn Đức Tỏa — biệt hiệu Hoài Nhân Tử, người thông chữ Hán và có nhiều năm kinh nghiệm về Tử Vi. Sau lưng họ là những bức tường vôi vàng ố, ánh đèn huỳnh quang lạnh lẽo, và tiếng khoá sắt đâu đó vọng lại.

Giữa bốn bề như thế, người ta bàn về lá số của người đang cầm quyền.

Ông Hoài Nhân Tử nhìn cung Nô bộc. Ông không nói vội. Ngón tay ông lướt qua mấy cung rồi dừng lại. Cuối cùng ông nói — đại ý — rằng người này sẽ chết vì kẻ phục vụ mình. Không phải vì kẻ thù từ xa. Chính vì người gần.

Câu đó được nhớ mãi. Không phải vì nó hay. Vì nó đúng.

Cung Nô bộc — kẻ hầu hóa kiếm

Tôi hỏi ông K. tại sao ông lại dừng ở cung Nô bộc.

Ông rót thêm trà, không trả lời ngay. Bên ngoài, mưa vẫn rơi.

"Người ta hay chú ý Quan lộc, Tài bạch, Phu thê," ông nói. "Ít ai chú ý Nô bộc. Nhưng với người làm lớn, cung Nô bộc quan trọng hơn bất cứ cung nào khác."

Trong Tử Vi, cung Nô bộc — hay còn gọi là Bộc dịch — không chỉ nói về người giúp việc. Nó nói về toàn bộ hệ thống những người dưới quyền, những kẻ thi hành, những người trung gian nối tay mình ra với thế giới. Người có quyền lực càng lớn, phần đời càng nhiều nằm trong tay cung Nô bộc — bởi vì quyền lực thực chất là gì, nếu không phải là khả năng khiến người khác làm điều mình muốn?

Khi cung Nô bộc bị hãm hoặc có sao sát tinh chiếu, nguy cơ không phải lúc nào cũng là phản loạn lộ liễu. Đôi khi là sự trung thành giả tạo, kéo dài. Đôi khi là người gần nhất lại là người nắm thông tin nguy hiểm nhất. Đôi khi — như lá số đó — là chính tay kẻ hầu cận thực hiện cái chết.

Nô bộc vừa nâng vừa đâm. Cùng một đôi tay.

Ngô Đình Diệm chết trong xe bọc thép ngày 2 tháng 11 năm 1963. Người bắn ông là sĩ quan đã theo hầu ông. Không phải kẻ thù từ mặt trận, không phải người ngoài đường. Người trong cùng một cuộc hành trình.

Lá số đã nói điều đó từ mồng Bốn Tết Quý Mão, trước đó gần mười tháng.

Lăng kính Tử Vi đọc quyền lực

Ông K. nhấp trà, đặt chén xuống khẽ.

"Người Tây phương hay nói power corrupts," ông nói. "Tử Vi không nói vậy. Tử Vi nói: quyền lực là tương quan. Mày mạnh hay yếu không phải do mày — mà do những người xung quanh mày đang ở thế nào."

Cái nhìn đó khác hẳn cách người ta thường đọc lá số. Người ta hay tìm trong Mệnh cung xem mình có "số làm lớn" không — có Tử Phủ Vũ Tướng không, có Thiên Phủ miếu vượng không, có Khôi Việt chiếu không. Nhưng ngay cả khi Mệnh cung đẹp hoàn toàn, mà Nô bộc cung lại hung hãn — thì quyền lực ấy xây trên nền cát.

Người làm lớn phụ thuộc vào người dưới nhiều hơn người ngoài nghĩ. Thông tin lọc qua tay ai trước khi đến tai mình? Lệnh truyền ra qua miệng ai trước khi đến người thi hành? Mỗi lớp trung gian ấy là một điểm rủi ro. Kẻ phò trợ chính là rủi ro lớn nhất — không phải vì họ xấu, mà vì họ gần nhất, biết nhiều nhất, và có thể làm nhiều nhất khi họ quay lại.

Tử Vi không phán xét điều này là tốt hay xấu. Nó chỉ vẽ ra tương quan. Cung này ở thế nào so với cung kia. Đại hạn đang chạy qua cung nào. Sao nào đang kích hoạt.

Chiêm nghiệm — một lá số khác, ở Hồng Kông

Mấy năm sau buổi chiều mưa ở Đài Bắc, tôi ngồi cùng một người đàn ông khác ở Hồng Kông — văn phòng nhỏ trên đường Harcourt Road, tầng cao, nhìn xuống cảng Victoria xa xa. Ông là chủ một công ty vận tải, đang chuẩn bị trao phần lớn quyền điều hành cho người phó thân tín.

Ông gõ ngón tay liên tục lên mặt bàn, mắt không nhìn tôi mà nhìn xuống đường bên dưới. "Tôi tin anh ấy hơn anh em ruột," ông nói. "Nhưng tôi vẫn thấy không yên."

Tôi nhìn lá số của ông. Cung Nô bộc có Liêm Trinh — sao đa mưu, nặng về cá nhân — cư Hãm địa. Đại hạn đang chạy vào đó.

Tôi không nói "anh ấy sẽ phản bội ông." Tôi không biết điều đó và Tử Vi cũng không nói vậy. Tôi chỉ nói: "Ông đang đặt phần lớn quyền kiểm soát vào một điểm duy nhất. Lúc này nên giữ ít nhất một người độc lập — không dưới quyền ông phó — để kiểm tra thông tin."

Ông nhìn tôi. "Ý ông là tôi nên nghi anh ấy?"

"Không. Ý tôi là ông nên xây hệ thống không phụ thuộc hoàn toàn vào bất kỳ ai."

Ông suy nghĩ một lúc rồi gật đầu. Câu chuyện sau đó tôi không biết kết thúc ra sao — ông không liên lạc lại. Nhưng cái cảm giác lúc đó, ngồi nhìn lá số mà nghĩ đến câu chuyện ở khám Chí Hòa, nghĩ đến ông K. ở Đài Bắc, nghĩ đến lá số của một người đã chết vì kẻ hầu cận — cái cảm giác đó vẫn còn.

Tử Vi không phán số phận. Nó không nói "ngày này ông sẽ chết vì tay ai." Nó vẽ ra một bản đồ tương quan — cái này ở thế nào so với cái kia, điểm yếu nằm ở đâu, áp lực đang dồn về hướng nào. Bản đồ không phải là lãnh thổ. Người cầm bản đồ vẫn là người quyết định đi đường nào.

Ông Hoài Nhân Tử đọc được bản đồ ấy từ mồng Bốn Tết Quý Mão. Người cần đọc nó nhất thì không bao giờ nhìn thấy.

Ai đọc được bản đồ ấy, người đó có thêm một lần cơ hội chọn lại.

Chỉ một lần thôi. Nhưng đôi khi một lần là đủ.

Thái Hư