Adieu Tử Vi
Ông T. gõ tay lên bàn, nhìn tôi: "Thầy luận xong rồi, vậy tôi nên ký hợp đồng không?"
Văn phòng ở tầng mười bốn nhìn xuống đường Zhongxiao East, Đài Bắc. Bên ngoài trời chập choạng tối, ánh đèn xe cộ bắt đầu loang ra như những vệt mực nhòe. Ông T. — chủ một công ty gia công linh kiện điện tử, thế hệ thứ hai tiếp quản từ cha — ngồi đối diện tôi với tập hợp đồng dày bằng ngón tay cái đặt ngay ngắn trên bàn. Đối tác muốn câu trả lời trong vòng bốn mươi tám tiếng.
Tôi nhìn lá số trên tờ giấy in ra, rồi nhìn lại ông.
Câu hỏi ông hỏi không có trong bất kỳ cuốn sách Tử Vi nào tôi từng đọc.
Câu hỏi không có trong sách
Người ta hay tưởng Tử Vi là một hệ thống cho câu trả lời. Ký hay không ký. Lấy hay không lấy. Đi hay ở.
Ông T. không phải người đầu tiên đặt câu hỏi kiểu đó trước mặt tôi, và chắc chắn không phải người cuối cùng. Nhưng hôm đó tôi nhớ mình ngồi thẳng lại, một cảm giác quen thuộc trồi lên — cái cảm giác của người bị hỏi điều mình không có quyền trả lời.
Hợp đồng đó trị giá gần hai mươi triệu Đài tệ. Phía đối tác là một tập đoàn Hàn Quốc muốn outsource toàn bộ dây chuyền gia công sang Việt Nam — điều đó có nghĩa là ông T. phải đặt cược cả dây chuyền sản xuất hiện tại, sa thải một nửa nhân công ở Đài Loan, và đặt cược rằng nhà máy mới ở Bình Dương sẽ vận hành trơn tru trong vòng mười tám tháng.
Ông đã tham khảo luật sư. Đã hỏi kế toán. Đã gọi điện cho người anh họ đang làm ở Hà Nội.
Và rồi gọi cho tôi.
Vì sao người ta bỏ Tử Vi
Không phải vì Tử Vi sai.
Mà vì người ta dùng nó theo cách mà nó không được thiết kế để dùng.
Tôi hiểu điều đó vì tôi từng là người đó.
Năm đầu học, tôi làm đúng những gì mọi người mới học làm: lấy lá số ra, đếm sao tốt, đếm sao xấu, cộng trừ, rồi kết luận. Tử Phủ Vũ Tướng — tốt. Sát Phá Tham — phức tạp. Kình Dương Đà La — xấu. Cứ thế mà suy.
Và cứ thế mà sai.
Không phải sai hoàn toàn. Sai đủ để nản. Sai đủ để một buổi chiều ngồi nhìn đống tài liệu in ra trên bàn rồi tự hỏi: mình đang làm gì vậy?
Người học Tử Vi bỏ cuộc thường rơi vào một trong ba trường hợp. Thứ nhất, họ hỏi ba thầy được ba đáp án khác nhau cho cùng một lá số — và không biết ai đúng. Thứ hai, họ cố tái hiện lại kết quả của người đã thành danh, nhưng cứ áp y chang lý luận vào lá số khác thì không ra. Thứ ba — và đây là trường hợp tôi gặp nhiều nhất — họ dùng Tử Vi để hỏi những câu mà Tử Vi không trả lời được, rồi thất vọng vì không có đáp án.
Tử Vi không nói với bạn điều gì sẽ xảy ra. Nó nói với bạn bạn là ai khi điều đó xảy ra.
Cái ranh giới mỏng đó mất nhiều năm tôi mới thấy được.
Tử Vi là lăng kính, không phải bản án
Lấy ví dụ ngay trong cung Tài Bạch của ông T. hôm đó.
Kình Dương đồng cung với Vũ Khúc, vào Hạn có Hóa Lộc bay vào. Nhiều người thấy Kình Dương là giật mình — sao hung, sao của vết thương, của va chạm. Nhưng Kình Dương thuộc Kim, khí mạnh, xung ra ngoài. Ở người có căn cơ kinh doanh, nó là sức xuyên phá, là khả năng đi qua chỗ người khác chùn chân.
Đà La cũng thuộc Kim — nhưng khác hẳn. Đà La kéo vào trong, như cái đinh rỉ cứa từ từ. Nếu Kình Dương là vết đao thì Đà La là vết muỗi — không thấy đau ngay, nhưng ngứa mãi.
Cùng một hành, hai bản chất đối nhau. Đặt nhầm bối cảnh — xem Kình Dương như Đà La hay ngược lại — là toàn bộ luận đoán lệch trục.
Lá số của ông T. không nói ông có nên ký hay không. Nó nói với tôi rằng: đây là người có khả năng chịu va chạm lớn, nhưng dễ quyết định trong trạng thái cảm xúc cao. Cung Thiên Di có Thiên Mã phục, Hóa Kỵ từ Mệnh xung sang — di chuyển, thay đổi môi trường là điểm mạnh của ông, nhưng cũng là chỗ ông dễ bị cuốn đi quá sớm.
Lá số không phải bản án. Nó là địa hình. Bản đồ cho biết đường nào có dốc, đường nào có suối — nhưng không đi thay người.
Tôi cũng từng adieu
Có một năm tôi để tập tài liệu Tử Vi vào ngăn kéo dưới cùng và không mở ra.
Không phải vì giận. Chỉ vì mệt. Mệt vì cứ hỏi sai câu.
Điều kéo tôi trở lại không phải một lá số đẹp hay một lần luận đúng ngoạn mục. Mà là một buổi chiều ngồi với người bạn cũ — anh làm kiến trúc sư ở Thượng Hải, đang đứng trước quyết định có về Đài Loan hay không sau mười năm xa nhà. Tôi lấy lá số ra, không phải để trả lời "về hay ở", mà chỉ để ngồi cùng anh nhìn vào một thứ gì đó cụ thể hơn là cảm giác mơ hồ.
Và lần đầu tiên, tôi không cố đưa ra đáp án.
Tôi hỏi: "Anh sợ điều gì nhất nếu về?"
Anh im lặng một lúc rồi nói tên một điều mà trước đó anh chưa nói với ai, kể cả vợ.
Buổi hôm đó tôi không luận gì nhiều. Nhưng anh về. Và sau này anh nói với tôi rằng buổi hôm đó giúp anh hơn ba tháng tự nghĩ một mình.
Tử Vi lúc đó không cho tôi câu trả lời. Nó cho tôi câu hỏi đúng hơn để hỏi.
Đó là lúc tôi hiểu mình đã học lại với đôi mắt khác.
Trở lại với ông T.
Ông vẫn nhìn tôi, tay vẫn gõ nhẹ lên mặt bàn. Chờ.
Tôi gấp tờ giấy in lá số lại.
"Tôi không trả lời câu đó được," tôi nói. "Và không ai nên trả lời thay ông."
Ông nhíu mày. Rõ ràng không phải câu trả lời ông kỳ vọng sau hai tiếng ngồi luận số.
"Nhưng," tôi tiếp, "lá số cho tôi thấy một thứ ông có thể chưa để ý. Ông đang trong giai đoạn mà mọi quyết định lớn ông đưa ra đều dễ bị đẩy bởi áp lực bên ngoài hơn là phán đoán bên trong. Bốn mươi tám tiếng là do đối tác đặt ra — không phải do ông cần bốn mươi tám tiếng. Vậy ông thật sự cần bao lâu?"
Ông dừng gõ tay.
"Và," tôi nói thêm, "câu hỏi quan trọng hơn 'ký hay không' là: nếu nhà máy ở Bình Dương không vận hành được đúng tiến độ sau mười hai tháng, ông có còn đứng được không? Lá số nói ông chịu được va chạm lớn — nhưng không chịu được cảm giác bị lừa. Hai thứ đó khác nhau."
Ông T. nhìn ra cửa sổ. Harcourt Road bên dưới đã lên đèn đầy đủ.
Chúng tôi ngồi thêm một tiếng nữa. Không nói về sao nào tốt, sao nào xấu. Nói về điều khoản nào trong hợp đồng ông chưa đọc kỹ, và tại sao ông cần một chuyến đi Bình Dương trước khi ký.
Ông T. cuối cùng không ký trong bốn mươi tám tiếng đó. Ông xin thêm hai tuần, đi khảo sát thực địa, sửa lại hai điều khoản chuyển giao rủi ro.
Ký sau đó ba tuần.
Nhà máy đi vào hoạt động đúng tiến độ.
Tôi không biết điều đó có nhờ Tử Vi không.
Nhưng tôi biết rằng hôm đó, Tử Vi không trả lời câu hỏi của ông T. — nó giúp tôi đặt câu hỏi đúng hơn để ông tự trả lời.
Đó, theo tôi, mới là cách môn này có ích.
Thiên Ẩn