Lá Số Thạch Sùng

Ông Thái gõ bàn: "Tôi đã có tất cả — rồi mất sạch trong ba năm."

Không phải lần đầu tôi ngồi nghe câu ấy. Nhưng lần này khác. Phòng trà ở Đại Đạo Đông, Đài Bắc, chiều muộn, ánh đèn vàng hắt xuống mặt bàn gỗ tối. Ông Thái — sáu mươi mấy tuổi, áo sơ mi trắng cài khuy đến tận cổ — nhìn vào chén trà như nhìn vào một thứ gì đó đã nguội từ lâu.

"Năm bốn mươi tuổi, tôi có ba nhà máy, hai tòa nhà cho thuê, tiền gửi ngân hàng đủ để con cháu không cần làm việc."

Ông dừng lại.

"Năm bốn mươi ba — tôi vay thêm để mở rộng. Năm bốn mươi lăm — thị trường quay. Năm bốn mươi bảy — còn lại cái gì không?"

Ông không hỏi tôi. Ông hỏi không khí trong phòng.

Thạch Sùng — Tên Người Hay Tên Thú

Trước khi nhìn vào lá số, tôi nghĩ đến cái tên.

Thạch Sùng. Người ta hay nói "giàu như Thạch Sùng" mà không mấy ai dừng lại hỏi: ông này là ai?

Theo sử liệu cũ, đây là một nhà đại phú thời Tấn — giàu đến mức đem nến sáp làm củi nấu ăn, đốt tơ lụa làm màn chắn gió cho khách. Nhưng phần thú vị không phải ở chỗ ông giàu cỡ nào. Phần thú vị là ở cái chết.

Khi cơ nghiệp sụp đổ, ông tắc lưỡi — không phải nghẹn lời mà là nghẹn tiếc. Tiếc của đến mức không thở được nữa. Chết trong tiếc.

Dân gian sau đó nhìn con thạch sùng bò tường, thấy cái lưỡi nó cứ nhấp nhấp nhấp — và đặt tên nó theo ông. Bởi vì con vật ấy trông hệt như một người đang tiếc của mà chưa chịu buông.

Ông Thạch Sùng hóa thú. Không phải vì trời phạt — mà vì cái tâm tham nó giữ ông lại, không cho đi.

Ông Thái nghe tôi kể đoạn này, đặt chén xuống, gật đầu rất chậm.

Lá Số Nói Gì Về Cái Giàu Ấy

Thạch Sùng sinh năm Giáp Ngọ, tháng Năm, mồng Ba, giờ Dần. Mệnh ở Thìn, có Tham Lang đắc địa.

Tham Lang là sao của dục vọng, của tham cầu, của sức sống bùng cháy không ngưng. Đắc địa — tức là nó mạnh, nó hoạt. Người có Tham Lang đắc địa thường có lực hút tự nhiên với tiền bạc, tài lộc cứ tìm đến như nước chảy chỗ trũng.

Nhưng cung Mệnh gặp Tuần. Tuần như một lớp sương mờ phủ lên — cái gì đạt được cũng có chỗ khuyết, cái gì rực rỡ cũng có phần hư ảo. Tham Lang gặp Tuần, ham muốn không có điểm dừng thì cũng không có điểm thỏa.

Lại thêm Văn Xương — Vũ Khúc củng Mệnh. Đây là cách số của người cự phú — một bên là văn tài danh vọng, một bên là tiền tài kiên định, hai sao đứng hai phía ôm lấy Mệnh. Sách cũ gọi là "Sử thế vinh hoa, Quyền Lộc thủ tài phúc chi mệnh". Phú quý đỉnh đời, không cần bàn thêm.

Nhưng cung Tài Bạch mới là chỗ đáng sợ.

Phá Quân ngồi ở Tị. Phá Quân là sao phá phách, đập đổ rồi dựng lại, sóng to rồi gió lặng. Cách "Sóng cồn đại hải" — hình ảnh của biển lớn: lúc lên thì không có gì cao hơn, lúc xuống thì không có gì sâu hơn.

Người có cách này làm giàu kiểu bão — nhanh, mạnh, hoành tráng. Và khi đổ, cũng đổ theo kiểu bão — nhanh, sạch, không kịp trở tay.

"Ông mở rộng vào năm nào?" — tôi hỏi ông Thái.

"Bốn mươi ba."

Tôi nhẩm lại. Đại vận xoay sang giai đoạn Phá Quân chủ sự. Cái sóng đã lên đến đỉnh — và đỉnh của sóng cồn đại hải thì chỉ có một hướng tiếp theo.

Giàu Đến Mức Nào Thì Đủ

Ông Thái không phải người xấu. Điều đó tôi biết chắc khi ngồi với ông đủ lâu.

Ông chịu khó, ông thông minh, ông cũng biết thương người — mấy người thợ cũ của nhà máy, ông vẫn còn nhớ tên từng người. Nhưng có một thứ ông không học được trong suốt bốn mươi năm làm ăn: biết dừng.

Không phải dừng vì sợ. Dừng vì đủ.

"Năm bốn mươi tuổi, ông có ba nhà máy, hai tòa nhà, tiền gửi đủ cho con cháu không cần làm việc" — tôi nhắc lại câu ông vừa nói — "vậy tại sao lại vay thêm?"

Ông nhìn tôi một lúc.

"Vì thấy người khác còn nhiều hơn mình."

Đó rồi. Không phải vì cần. Vì thấy người khác còn nhiều hơn.

Tham Lang ngộ Tuần — cái ham muốn không có đáy, nhưng cái thỏa mãn thì luôn có lỗ hổng. Đủ rồi mà không thấy đủ. Lá số đã nói từ đầu, chỉ là không ai dịch ra tiếng người cho ông nghe sớm hơn.

Tử Vi không cứu được người tham — không phải vì Tử Vi yếu, mà vì người tham không tin mình cần được cứu.

Tôi không nói câu này với ông Thái. Tôi chỉ rót thêm trà.

Bò Tường Hay Buông Tay

Lá số của Thạch Sùng — và theo tôi đoán, của không ít người ngồi đối diện với tôi qua nhiều năm — không phải lá số xấu. Đó là lá số của người có khả năng giàu thật sự.

Nhưng lá số chỉ là bản đồ. Nó cho thấy con đường — chỗ nào lên dốc, chỗ nào vực sâu, chỗ nào nên nghỉ chân.

Cái tâm tham mới là thứ cầm lái.

Người cầm bản đồ mà cứ nhắm mắt chạy thẳng — bản đồ có vẽ rõ đến đâu cũng không cứu được.

Ông Thái đứng dậy trước khi phòng trà tắt đèn. Ông mặc lại áo khoác, chỉnh lại cổ áo sơ mi — vẫn cài khuy đến tận cổ, vẫn chỉnh tề. Có gì đó trong dáng đứng ấy khiến tôi nghĩ: ông không hoàn toàn gục. Ông chỉ đang học lại từ đầu cách nhìn hai chữ "đã đủ".

Tôi nhìn theo ông bước ra cửa, ánh đèn đường Đài Bắc hắt vào một góc nhỏ trên vai áo trắng.

Con thạch sùng vẫn bò tường mỗi tối. Lưỡi vẫn nhấp nhấp nhấp.

Lá số cho thấy con đường — nhưng cái tâm tham mới là thứ khiến người ta hóa thạch sùng bò tường, mãi tiếc một thứ đã mất mà không chịu nhìn xem mình vẫn còn gì.

Tử Nguyên