Người ôm hận ngút trời là cụ Phan Khắc Sửu

Lần đầu tôi thấy lá số cụ Phan Khắc Sửu, tay tôi dừng lại.

Không phải vì lạ. Mà vì quen — quen theo cái cách mà người đọc số lâu năm sợ nhất: cái cung Mệnh trĩu nặng theo kiểu không cần nhìn kỹ cũng biết chủ nhân đã sống một đời không nhẹ.

Đêm hôm đó Đài Bắc mưa. Ông Từ — một người quen cũ làm trong giới xuất bản ở Đà Nẵng, đang ghé Đài Bắc công tác — ngồi đối diện tôi trong một quán cà phê nhỏ gần ga Zhongxiao Fuxing, tay cầm tách trà nguội từ lúc nào không hay. Ông hỏi tôi một câu hỏi không có trong sách:

"Tử Nguyên, người ôm hận cả đời — lá số có nói trước không?"

Tôi không trả lời ngay. Tôi mở file ra. Và lá số cụ Sửu hiện lên trên màn hình.

Con người đứng ở đỉnh rồi rơi xuống đáy

Cụ Phan Khắc Sửu sinh năm 1893, mất năm 1970. Người miền Nam, kỹ sư canh nông được đào tạo tại Pháp, về nước làm quan, rồi bước vào chính trường trong một giai đoạn mà chính trường miền Nam Việt Nam không khác gì bàn cờ có người đang đánh, có người đang lật.

Ông từng giữ chức Quốc trưởng Việt Nam Cộng Hòa — năm 1964, trong một khoảnh khắc lịch sử mà quyền lực thật ra không nằm trong tay ông. Cái ghế ông ngồi được dựng lên, và cũng bị rút ra theo ý người khác. Ông cầm ấn rồi giao ấn, cầm rồi giao, như người bị đẩy vào giữa một vở tuồng không do mình viết.

Hận không đến từ thất bại. Hận đến từ việc biết mình đúng mà không làm gì được.

Đó là loại hận khác hẳn — nặng hơn, lặng hơn, và dai hơn.

Tử Vi soi vào chỗ nào

Tôi nhìn vào lá số. Ông Từ ngồi im chờ.

Cung Mệnh cụ Sửu có Kình Dương tọa thủ. Kình Dương là sao của đấu tranh, của ý chí bứt phá — nhưng cũng là sao mang theo vết thương. Người có Kình Dương mạnh trong Mệnh không sợ khó, không sợ thử thách, nhưng thường không tránh được một mũi dao vô hình cắm vào điểm mà họ chăm chút nhất: danh dự, lý tưởng, hoặc công trình cả đời.

Cung Quan Lộc — nơi nói về sự nghiệp, công danh — bị Hóa Kỵ chiếu vào trong giai đoạn đại vận đỉnh điểm. Hóa Kỵ không phải sao xấu theo nghĩa thông thường. Nó là sao của sự tắc nghẽn, của những thứ đáng lẽ nên đến mà cứ bị chặn lại ở ngay trước cửa. Công sức đổ vào đúng chỗ, thời điểm đúng, người đúng — nhưng kết quả bị bẻ hướng vào phút cuối.

Hóa Kỵ trong cung Quan không báo trước thất bại. Nó báo trước sự chênh lệch giữa công sức và kết quả — và chính khoảng chênh đó làm người ta sinh hận.

Thêm nữa: Đà La phục trong cung Thiên Di, cung của chuyển dịch, của những biến động đến từ bên ngoài. Đà La là sao lì, sao ám — không gây ra cú đánh bất ngờ như Kình Dương mà làm người ta mòn dần theo kiểu không tên. Đà La đứng ở Thiên Di nghĩa là những biến động từ ngoại cảnh cứ âm thầm siết vào, không một lần ồn ào, nhưng lần nào cũng để lại dấu.

Ông Từ nghe tôi nói, gật đầu chậm. Ông hỏi:

"Vậy cụ biết không — rằng mình sẽ ôm hận?"

Tôi nhìn lại lá số lần nữa. Cung Phúc Đức — cung nói về trạng thái nội tâm — không trống, nhưng nặng. Thiên Hình đứng đó, không dao động.

"Cụ biết," tôi nói. "Người có Thiên Hình trong Phúc Đức biết rõ lẽ phải trái, biết rõ mình đứng đâu trong cuộc cờ. Đó là người khó nguôi — vì không thể tự lừa mình rằng mọi chuyện đều ổn."

Hận không phải ngẫu nhiên

Nhiều người nghĩ hận là do tính cách yếu — do không buông được, do cố chấp, do không đủ tu dưỡng. Có thể. Nhưng Tử Vi nhìn sâu hơn một chút: hận được nuôi bởi cấu trúc, không chỉ bởi ý chí.

Một người có Kình Dương — Thiên Hình — Hóa Kỵ hội tụ theo cách mà cụ Sửu mang trong lá số, không phải là người dễ buông. Không phải vì họ không muốn buông. Mà vì kiến trúc tinh thần của họ được dựng lên để nhớ, để giữ, để không để mất đi bất cứ điều gì mà họ cho là quan trọng.

Đó là điểm mạnh — cũng là điểm chết.

Cụ Sửu không buông được quyền không phải vì tham quyền. Cụ không buông được vì cụ biết quyền đó đáng lẽ phải dùng để làm gì — và nó đã bị lấy đi trước khi kịp làm. Hận ở đây không phải hận người lấy. Hận là hận cái khoảng trống giữa điều có thể làm và điều được làm.

Loại hận đó không ai giải được — kể cả chính người ôm hận.

Ông Từ đặt tách trà xuống. Bên ngoài cửa kính, Đài Bắc vẫn mưa, đèn đường loang loáng trên mặt nhựa ướt.

"Đọc số xong," ông hỏi khẽ, "ông có thương cụ không?"

Tôi nghĩ một lúc.

"Thương," tôi nói. "Kiểu thương dành cho người mà lá số dựng lên rất thẳng — mà đời lại xô cho cong."

Điều lá số không nói được

Tử Vi giỏi giải thích. Và đó vừa là sức mạnh, vừa là giới hạn của nó.

Lá số cụ Sửu giải thích được vì sao hận hình thành, vì sao nó không tan, vì sao một người có học vấn, có lý tưởng, có đủ khôn ngoan để nhìn thấy toàn cục — lại vẫn không thoát ra được khỏi cái vòng mà chính họ biết là đang siết mình.

Nhưng lá số không nói được điều này: liệu cụ có muốn buông không?

Đôi khi hận là thứ duy nhất còn lại để chứng minh rằng chuyện đó có thật, rằng mình đã đứng đó, rằng mình đã cố. Buông hận — đôi khi — nghĩa là buông luôn bằng chứng cuối cùng về một đời người.

Tôi không dám phán xét cụ về điều đó.

Tôi gấp file lại. Ông Từ nhìn tôi, không hỏi thêm.

Chúng tôi ngồi thêm một lúc trong im lặng. Mưa bên ngoài nhẹ hơn một chút. Hay tôi chỉ tưởng vậy.

Lá số báo được hận — nói được tại sao nó đến, tại sao nó ở lại. Nhưng có một câu hỏi mà không sao nào trả lời thay được: cách buông, lá số có biết không?

Và nếu không biết — thì cái biết đó đến từ đâu?

Tử Nguyên

Đài Bắc, một đêm mưa