Tập Bản Thảo Chưa In

Cụ đặt tập bản thảo xuống bàn, nói: "Cái này tôi chưa in, cậu cứ chép lấy mà dùng."

Tôi ngồi im một giây. Không phải vì không hiểu tiếng Hoa. Mà vì không kịp hiểu tại sao.

Buổi chiều ở Đài Bắc

Thư phòng của cụ nằm trong một con hẻm ở Đại An, cách ga MRT chừng mười phút đi bộ. Tôi đến đó lần đầu vào một buổi chiều tháng Chín, trời còn hầm hập cái nóng cuối hạ đặc trưng của Đài Bắc — loại nóng dính vào da, không chịu buông.

Người giới thiệu tôi đến là một người bạn nghiên cứu mệnh lý ở Đài Trung. Anh chỉ nhắn vỏn vẹn một câu: "Cụ Thiên Lương. Nếu cụ chịu gặp, đừng hỏi nhiều, cứ nghe."

Cụ ra mở cửa, không hỏi tôi là ai, không hỏi tôi học từ đâu, không hỏi tôi đến làm gì. Cụ chỉ nhìn tôi một cái — cái nhìn của người đã thấy quá nhiều người trẻ cầm sách Tử Vi bước vào cửa nhà mình — rồi quay vào trong, để cửa mở.

Tôi hiểu ý. Tôi bước theo.

Thư phòng chật, sách xếp từ sàn lên tận trần. Mùi giấy cũ, mùi trà, và thoang thoảng mùi long não từ chiếc tủ gỗ góc phòng. Trên bàn là một tập giấy viết tay dày cộp, chữ nhỏ li ti, ngay ngắn theo từng hàng kẻ mờ.

Cụ ngồi xuống, rót trà. Tôi ngồi đối diện, tay để lên đùi, không dám đụng vào gì.

Thiên Lương — sao của người giữ

Người trong giới hay gọi cụ là "cụ Thiên Lương" — không phải tên thật, mà là cách người ta nhận ra cụ qua lá số. Thiên Lương ở Mệnh, miếu địa, tọa cung Tý. Cụ sống đúng với sao đó theo nghĩa nào đó: thọ, trầm tĩnh, giữ gìn.

Thiên Lương vốn là sao bảo tồn. Nó giữ — giữ truyền thống, giữ kỷ luật, giữ những gì được coi là di sản. Người có Thiên Lương mạnh thường không phải kiểu bung xõa, phô trương. Họ cất kỹ. Họ dè dặt với người lạ. Họ tin rằng cái gì quý thì không phải ai cũng xứng được nhận.

Tôi biết điều này. Nên tôi không kỳ vọng nhiều vào buổi chiều hôm đó.

Mà cụ lại làm ngược lại.

Có lẽ Thiên Lương ở cấp độ cao nhất không phải là giữ — mà là biết cái gì đáng giữ, và cái gì đáng cho đi.

Kinh nghiệm không phải tài sản riêng

Câu chuyện bắt đầu từ một ca cụ đang xem dở. Chủ nhân lá số là người đàn ông Đài Loan ngoài năm mươi, gia đình làm xuất nhập khẩu ba đời, đang đứng trước quyết định có giao lại công ty cho con trai hay bán đi.

Cụ không hỏi ý kiến tôi. Cụ chỉ... nói. Như nói với chính mình, hoặc như nói với ai đó đã ngồi đây nhiều năm.

"Đại vận này hắn đang đi Vũ Khúc — Thất Sát. Cậu thấy không, Thất Sát hóa Kỵ năm nay. Bình thường người ta sợ Kỵ, nhưng tôi nhìn vào Tiểu hạn — Thiên Phủ thủ hạn, Lộc tồn đồng cung. Cái Kỵ đó không phải phá, nó là buộc."

Tôi ghi vào cuốn sổ nhỏ mang theo, tay viết mà đầu vẫn đang ráng chạy theo.

"Buộc nghĩa là sao, thưa cụ?"

Cụ nhìn tôi. Không có vẻ bực. Chỉ như người phải giải thích một điều mà với cụ đã hiển nhiên từ lâu.

"Buộc nghĩa là hắn không bán được dù muốn. Không phải vì thị trường, mà vì trong lòng hắn còn chưa xong. Thiên Phủ giữ lại. Hóa Kỵ siết lại. Năm sau đại vận chuyển, hắn mới có thể quyết."

Cụ nói tiếp, không ngừng, không bỏ sót bước nào. Cụ giải thích tại sao nhìn Đại vận trước rồi mới xét Tiểu hạn, tại sao không thể tách Tứ hóa ra khỏi cung vị của chúng, tại sao cùng một sao nhưng ở cung khác nhau thì luận khác nhau hoàn toàn.

Không có bước nào cụ rút vào trong. Không có chỗ nào cụ nói "cái này phức tạp lắm, cậu chưa đến lúc học."

Rồi cụ đứng dậy, lấy tập bản thảo trên kệ xuống. Đặt xuống trước mặt tôi.

"Cái này tôi chưa in, cậu cứ chép lấy mà dùng."

Điều tôi mang về sau buổi đó

Tôi chép. Mất hơn hai tiếng, tay mỏi, chữ cuối trang vừa viết vừa nguệch ngoạc. Cụ ngồi uống trà, thỉnh thoảng lật tờ báo, không giục, không xem tôi chép đến đâu.

Trước khi tôi ra về, cụ nói thêm một câu, không nhìn tôi, vẫn nhìn tờ báo:

"Người học mệnh lý hay mắc một tật — giữ bí quyết như giữ vốn. Sợ người khác biết thì mình mất giá. Nhưng cái biết mà không truyền được thì đến khi nhắm mắt cũng mang đi thôi."

Tôi cúi chào, bước ra. Ngoài hẻm trời đã tối từ lúc nào, đèn đường vàng hoe, tiếng xe máy từ phố lớn vọng vào.

Tôi đứng đó một lúc, không vội đi.

Có điều gì đó trong buổi chiều hôm đó cứ ở lại. Không phải kỹ thuật luận Đại vận — dù tôi học được không ít. Mà là cái cách cụ đặt tập bản thảo xuống bàn, không do dự, không tính toán, không hỏi tôi xứng hay không xứng.

Về đến nhà, tôi mở lại mấy bài viết cũ của mình. Đọc lại, thấy rõ — chỗ nào tôi đã cố tình nói vòng. Chỗ nào tôi dừng lại trước bước quan trọng nhất, viết cho có rồi chuyển sang chuyện khác. Không phải vì không biết. Mà vì giữ lại.

Tôi bắt đầu viết lại. Theo cách cụ dạy — không bỏ bước, không nói vòng, không giả vờ cái gì là bí truyền khi thực ra nó chỉ là chưa được giải thích đủ rõ.

Kiến thức không mất đi khi được chia sẻ. Nó chỉ mất đi khi người giữ nó nhắm mắt mà chưa kịp nói.

Tập bản thảo đó tôi vẫn còn giữ. Chữ chép tay của tôi, nhưng là chữ của cụ — từng chữ, từng dòng.

Thỉnh thoảng tôi lấy ra đọc lại. Không phải để ôn kỹ thuật. Mà để nhớ lại cái cảm giác buổi chiều hôm đó — khi một người có thể giữ tất cả trong tay, nhưng chọn không giữ.

Và tôi tự hỏi, thầm, không dám trả lời ngay: liệu mình có đủ rộng rãi như cụ không?

Tử Nguyên