Tử Vi Danh Nhân: Những Cái Lầm Khôn Dại Của Ông Phan

Khách vừa rời bàn, tôi còn cầm tờ giấy ghi ngày giờ sinh của ông Phan trên tay.

Buổi chiều Hà Nội năm Ất Dậu, trời se lạnh kiểu tháng Tám không dứt khoát — không hẳn thu, không hẳn hạ. Người khách ngồi trước mặt tôi lúc nãy không nói nhiều. Ông ta đặt tờ giấy xuống, nhìn tôi một lúc, rồi hỏi giọng khẽ: "Ông coi giùm, ngày sinh tháng đẻ ở đây rồi." Tôi nhận lấy, ghi chú vài chỗ, hỏi thêm giờ sinh. Ông ta đáp: "Giờ Mão." Xong, chúng tôi ngồi im một lúc theo kiểu người ta hay ngồi im khi chờ một tin không chắc là tốt.

Lúc ông ta đứng dậy ra về, mới buông thêm một câu, như nói hờ: "Lá số của ông Khâm sai Phan Kế Toại đó."

Cánh cửa khép lại. Tôi nhìn xuống tờ giấy.

Mệnh Cơ Và Mệnh Lương — Hai Kiếp Người, Một Vị Trí

Tuổi Nhâm Thìn, sinh ngày mồng năm tháng Giêng giờ Mão — lá số an ra, cung Mệnh đóng tại Hợi, thủ bởi Thiên Cơ.

Tôi ngồi đó khá lâu với cảm giác quen thuộc mà tôi không thích lắm: cái cảm giác nhìn vào một lá số và thấy ngay người ta đang ở đâu trong guồng quay mình không tự chọn được.

Vì Nhâm Thìn Mệnh tại Hợi — tôi đã từng lập lá số cho một người khác cùng năm sinh, cũng Mệnh ở Hợi, chỉ khác một điều: người kia thủ Thiên Lương, không phải Thiên Cơ. Người đó là học giả Phạm Quỳnh.

Hai ông, cùng tuổi, cùng vị trí Mệnh, cùng sinh ra trong cái lớp người mà số mệnh như đã định sẵn một chỗ ngồi đẹp nhưng không yên — loại chỗ ngồi mà thiên hạ nhìn vào thấy sang trọng, còn người ngồi thì biết lưng mình đang áp vào tường lạnh.

Thiên Lương và Thiên Cơ đều là Âm mộc, đều thuộc cùng bộ Cơ Nguyệt Đồng Lương nổi tiếng với những kiếp làm thuê làm mướn dù tài không nhỏ. Nhưng tính khí hai sao này khác nhau rõ. Lương thì nhân hậu, hay tha thứ, hay nhìn xa nhưng lại hay bị lợi dụng bởi cái nhân hậu đó. Cơ thì khôn hơn — không phải khôn lớn, mà khôn vặt, khôn theo kiểu tính toán từng bước nhỏ, biết né, biết tránh, biết lúc nào nên lùi.

Họ Phạm thiệt thòi vì cái nhân hậu của Thiên Lương không chịu luồn cúi, chết thẳng lưng.

Họ Phan thiệt thòi theo cách khác — vì cái khôn vặt của Thiên Cơ tưởng là linh hoạt, mà hóa ra lại là cái bẫy tự mình chui vào.

Cùng vị trí thiệt thòi, nhưng người thì chịu thiệt bằng khí tiết, người thì chịu thiệt bằng sự tính toán sai — cái nào đau hơn, tôi nghĩ mãi chưa ra.

Cái Vụng Tính Của Người Tự Cho Là Khéo

Có một điểm trong lá số ông Phan khiến tôi phải dừng lại: Thân đóng tại Tỵ.

Thân ở Tỵ, trong trường hợp tuổi Nhâm Thìn này, là cái vị trí của người biết nhìn thời thế — biết khi nào nên buông. Và ông Phan đã buông thật. Ông từ bỏ chức Khâm sai vào đúng cái thời điểm mà ai không buông thì nguy. Tính theo số mà nói, đó là cái quyết định phù hợp với Thân cung — biết lui là khôn.

Nhưng vấn đề không nằm ở chỗ ông có lui hay không. Vấn đề nằm ở cách lui.

Thiên Cơ hãm địa — cái sao vốn đã khôn vặt, khi rơi vào hãm địa thì cái khôn đó trở thành cái vụng tính mặc áo khôn ngoan. Người ta tưởng mình đang tính toán chu toàn, thực ra đang tự làm hại mình mà không hay.

Ông Phan nhượng bộ — nhưng nhượng bộ theo cái kiểu thần hồn nát thần xác, như chữ người xưa hay dùng. Thái Âm đắc địa mà ngộ Kiếp Sát, Thái Dương đắc địa mà ngộ Hình — nghe thì tốt đấy, có thể trạng khá, có tinh thần, có ý chí. Nhưng Kiếp Sát và Hình tinh không tha: chúng làm cho người có tinh thần trở nên hốt hoảng, làm cho người có ý chí trở nên dao động vào đúng lúc cần vững nhất.

Ông lui, nhưng lui vì sợ — không phải vì hiểu. Ông nhượng bộ một phong trào mà không kịp phân biệt đâu là chính nghĩa, đâu là cuộn sóng nhất thời. Và cái sự nhượng bộ không sáng suốt đó, nó không chỉ hại danh ông — nó còn hại đến cả quyền lợi của đất nước theo cách mà ông có lẽ không lường trước.

"Khôn vặt mà hãm," tôi ghi vào lề tờ giấy, rồi lại xóa đi. Không cần ghi. Cái đó tôi nhớ rồi.

Bài Học Mệnh Lý Không Phán Xét

Tôi không phải người phán xét ông Phan.

Năm Ất Dậu, Hà Nội loạn như thế, ai ngồi ở vị trí ông mà không sợ — người đó hoặc là thánh, hoặc là điên. Ông sợ là chuyện người thường. Nhưng số mệnh không phán xét — số mệnh chỉ mô tả. Và điều mà lá số ông mô tả rõ ràng đến mức tôi gần như thấy ngay từ đầu: đây là người hiểu thời thế nhưng không hiểu chính mình.

Biết bỏ chức là hiểu thời thế.

Nhưng không biết mình đang lui vì sợ hay vì khôn — đó là không hiểu mình.

Tử vi không cứu được người không chịu đọc số của mình. Và dù có đọc, dù có ai đó ngồi giải thích từng cung từng sao — người ta vẫn có thể gật đầu rồi đi ra ngoài làm y chang điều họ đã định làm từ trước. Không phải vì họ không nghe. Mà vì biết vận mà không biết mình — vẫn lầm như thường.

Tôi gấp tờ giấy lại, nhét vào ngăn kéo.

Ngoài cửa sổ, Hà Nội vẫn cái màu trời tháng Tám lưng chừng đó — không hẳn thu, không hẳn hạ. Giống như cái vận của ông Phan: không hẳn là người xấu, không hẳn là người tốt. Chỉ là người tính sai một nước, vào đúng lúc một nước sai là đủ để lịch sử ghi tên theo kiểu không ai muốn bị ghi.

Người coi số cho kẻ khác, đôi khi thấy rõ hơn chính người trong cuộc. Nhưng nói ra có ai nghe không — đó mới là câu hỏi thật sự. Tôi cầm tờ giấy ngồi đó một mình, và tôi không có câu trả lời.

Linh Sơn