Trước mặt và sau lưng

Ông Trần gõ bàn, nói: "Thằng đó ngồi trước mặt tôi, cười như mặt trời, nhưng sau lưng tôi, nó làm gì tôi biết hết."

Văn phòng tầng hai mươi mốt, khu Xinyi, Đài Bắc. Bên ngoài cửa kính là bầu trời mùa thu trong vắt, Taipei 101 đứng lặng ở xa. Bên trong, ông Trần — chủ một công ty phân phối linh kiện điện tử, gần sáu mươi tuổi, tay quen gõ bàn hơn quen cầm bút — ngồi đối diện tôi với vẻ mặt của người đã nén giận từ rất lâu.

Người phó ông nhắc đến làm việc cạnh ông mười hai năm. Ông đưa tay lên, xòe mười ngón: "Mười hai năm. Tôi dạy nó từ đầu."

Tôi không hỏi gì. Tôi lặng nghe.

Cung trước mặt — cung sau lưng

Trong Tử Vi Đẩu Số, lá số một người không chỉ nói về bản thân người đó. Nó còn nói về cách người đó hiện ra trước mắt thiên hạ, và cách họ thực sự là gì khi không ai nhìn.

Hai cung nói về điều này rõ nhất: Thiên Di và Phúc Đức.

Thiên Di là cung trước mặt. Nó là cái mà người ngoài nhìn vào — cách bạn di chuyển trong thế giới, cách bạn ứng xử với người xa lạ, cái ấn tượng đầu tiên bạn để lại khi bước vào một căn phòng. Thiên Di đẹp thì người ta thấy bạn dễ chịu, cởi mở, có duyên. Thiên Di mạnh thì người ta nhớ mặt bạn dù mới gặp một lần.

Phúc Đức là cung sau lưng. Nó là cái không ai thấy — tâm tính thật, nội tâm thật, cái bạn nghĩ trong đầu khi bạn đang cười ngoài miệng. Phúc Đức là nơi trú ẩn của con người thật.

Người ta có thể tu sửa Thiên Di, nhưng Phúc Đức thì khó giả lắm.

Tôi mở lá số người phó của ông Trần — ông đã có sẵn ngày giờ sinh, như thể ông đã chuẩn bị từ trước khi gặp tôi.

Sao nói gì

Thiên Di của người phó đó có Thiên Cơ, Thiên Lương đồng cung — một bộ sao mà nhìn vào, người ta hay nghĩ ngay đến sự khéo léo, linh hoạt, biết nói chuyện vừa lòng người trên. Thiên Cơ lanh trí. Thiên Lương có vẻ mực thước, đứng đắn. Kết hợp lại, họ tạo ra một người mà trong mắt sếp, luôn trông có vẻ đáng tin.

Cười như mặt trời — tôi hiểu ý ông Trần hơn khi nhìn vào đây.

Nhưng Phúc Đức lại khác.

Phúc Đức của người đó có Hóa Kỵ ngồi trong, kèm theo một ngôi sao tiểu hao. Hóa Kỵ trong Phúc Đức không náo loạn bên ngoài — nó không làm người ta bề ngoài trông xấu hay gây sự. Nó ẩn. Nó nằm trong đầu người đó như một giọng nói nhỏ cứ thì thầm: thiếu thốn, không đủ, phải lấy thêm. Người mang Hóa Kỵ trong Phúc Đức không dễ thỏa mãn, không dễ yên. Và khi không yên, họ tìm cách bù đắp — thường là ở những nơi không ai nhìn thấy.

"Nó làm gì tôi biết hết" — câu của ông Trần không phải chỉ là nghi ngờ. Đó là kết quả của mười hai năm quan sát.

Tôi không nói với ông Trần về Hóa Kỵ theo kiểu giáo trình. Tôi chỉ hỏi: "Người này có hay tỏ ra không cần gì, nhưng thực ra lại nhạy cảm với chuyện công nhận, chuyện được coi trọng không?"

Ông Trần nhìn tôi. Gõ bàn một cái. "Đúng vậy."

Hai mặt không ai thấy hết

Điều tôi hay nghĩ về chuyện này là: ai cũng có hai cung đó. Ai cũng có Thiên Di và Phúc Đức. Không phải chỉ người phó của ông Trần mới vậy.

Có người Thiên Di và Phúc Đức gần nhau — sao tương đồng, hành tương hợp — thì người ta nhìn vào, thấy bề ngoài và bên trong khớp nhau. Người này bạn gặp lần đầu đã thấy thật. Thấy không giả.

Có người Thiên Di rực rỡ mà Phúc Đức lại nhiều sao hãm — khoảng cách giữa cái họ thể hiện và cái họ thực sự cảm rất lớn. Không hẳn họ xấu. Đôi khi chỉ là họ đã học cách che đậy từ rất sớm, vì có những thứ họ không muốn người ngoài thấy, hoặc không biết cách nói ra.

Phúc Đức là nơi con người sống với chính mình. Thiên Di là nơi con người sống với người khác.

Vấn đề không phải là ai "tốt" hay "xấu". Vấn đề là khoảng cách giữa hai nơi đó rộng bao nhiêu — và người ta làm gì với khoảng cách đó.

Người phó của ông Trần không phải kẻ xấu từ đầu. Tôi không nghĩ vậy. Nhưng Hóa Kỵ trong Phúc Đức, kết hợp với mười hai năm ngồi sau lưng một người quyết hết mọi thứ, kết hợp với cái cảm giác không đủ cứ thì thầm — dần dần nó tạo ra hành động. Và hành động đó xảy ra ở chỗ không ai nhìn.

Chiêm nghiệm nhỏ

Tôi làm việc này đủ lâu để biết một điều: người ta đến hỏi về người khác, nhưng rốt cuộc thứ họ cần biết là về chính mình.

Ông Trần đến hỏi người phó. Nhưng trong lúc tôi nói về Phúc Đức, tôi thấy ông bắt đầu lặng lại theo một kiểu khác. Không còn là lặng nghe chuyện người phó. Là lặng theo kiểu bắt đầu nghĩ đến mình.

Lá số không nói dối. Không phải theo nghĩa huyền bí — mà theo nghĩa: nó buộc bạn nhìn vào cả hai cung, Thiên Di lẫn Phúc Đức, không thể chỉ nhìn một phía. Bạn không thể chỉ hỏi "thằng kia sau lưng tôi làm gì" mà không có lúc phải hỏi "sau lưng người khác, tôi là ai."

Đó là lý do Tử Vi đôi khi khó chịu hơn người ta tưởng. Không phải vì nó tiên đoán. Mà vì nó soi.

Cuối buổi hôm đó, ông Trần đứng dậy, mặc lại áo vest. Ông không hỏi thêm về người phó nữa.

Ông hỏi: "Phúc Đức của tôi, có gì không?"

Tôi mỉm cười. Lật sang trang mới.

Huyền Không